2α Κυριακὴ Λουκᾶ, «῾Ο οὐράνιος Πατέρας»

῾Ο Θεὸς εἶναι ὁ οὐράνιος Πατέρας μας

2α Κυριακὴ Λουκᾶ, Εὐαγγέλιον Λκ. 6:31-36

 

«῾Ο Πατὴρ ὑμῶν».

Προοίμιον. ῾Ο Χριστός, ὡς Υἱὸς τοῦ Θεοῦ καὶ δεύτερο πρόσωπο τῆς Τριαδικῆς Θεότητος, μᾶς ἀποκάλυψε τὸ πρῶτο πρόσωπο τῆς ῾Αγίας Τριάδος, τὸν Θεὸ Πατέρα του. Τὸ σπουδαῖο ὅμως εἶναι ὅτι ὁ Κύριος χαρακτήρισε τὸν Θεὸ Πατέρα του καὶ ὡς δικό μας Πατέρα. ᾿Επίσης μᾶς περιέγραψε καὶ πολλὲς ἰδιότητες τοῦ οὐρανίου Πατέρα μας, τοῦ Θεοῦ.

α. Στοργικὸς καὶ εὔσπλαχνος Πατέρας. ῾Η στοργὴ καὶ ἡ συμπάθεια τοῦ Θεοῦ ἐκδηλώνεται στὸν ἄνθρωπο. ῾Η συμπάθεια (εὐσπλαχνία) τοῦ Θεοῦ ἐκδηλώνεται ἰδιαίτερα πρὸς τοὺς ἁμαρτωλοὺς ἀνθρώπους. «Τὸ ἔλεός σου, Κύριε, καταδιώξει με πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς μου» (Ψαλμ. 22:6). Κορύφωμα τῆς εὐσπλαχνίας τοῦ Θεοῦ πρὸς τοὺς ἀνθρώπους ἦταν ἡ σταυρικὴ θυσία τοῦ Χριστοῦ. «῾Αμαρτωλῶν ὄντων ἡμῶν, Χριστὸς ὑπὲρ ἡμῶν ἔπαθεν» (Ρωμ. 5:8).

β. Δωρεοδότης Πατέρας. ῾Ο Θεὸς Πατέρας δὲν κατανοεῖ καὶ δὲν συμπαθεῖ ἁπλῶς τοὺς ἀνθρώπους, ἀλλὰ καὶ τοὺς εὐεργετεῖ πλουσίως. «᾿Ανοίγεις σὺ τὴν χεῖρά σου καὶ ἐμπιπλᾷς (χορταίνεις) πᾶν ζῷον εὐδοκίας» (μὲ πλούσιες δωρεές), (Ψαλμ. 144:16). Τὰ χέρια τοῦ Θεοῦ εἶναι πάντα γεμᾶτα. Κάτι ἔχει κάθε φορὰ νὰ δώσει καὶ νὰ προσφέρει σὲ ὅλους καὶ στὸν καθένα. ᾿Απὸ τὰ χέρια τοῦ Θεοῦ πηγάζουν πλούσιες εὐλογίες σὲ ὁλόκληρη τὴν κτίση καὶ σὲ ὅλα τὰ κτίσματά του.

᾿Επίλογος. ῾Ο Χριστὸς ὅμως πρόσθεσε ὅτι κι ἐμεῖς οἱ ἄνθρωποι, ὡς παιδιὰ τοῦ Θεοῦ, πρέπει νὰ γινώμαστε σὰν τὸν οὐράνιο Πατέρα μας· «Γίνεσθε οἰκτίρμονες, καθὼς καὶ ὁ πατὴρ ἡμῶν οἰκτίρμων ἐστί». Στοργικοί, εὔσπλαχνοι καὶ εὐεργετικοὶ στὸν πλησίον μας, στὴν οἰκογένειά μας, στὸ οἰκολογικὸ καὶ ἀνθρώπινο περιβάλλον μας.

 

* * *

 

῾Ο χρυσὸς κανόνας

 

«Καθὼς θέλετε ἵνα ποιῶσιν ἡμῖν οἱ ἄνθρωποι, καὶ ἡμεῖς ποιεῖτε αὐτοῖς ὁμοίως».

Προοίμιον. Τὸ  σημερινὸ  ἱερὸ Εὐαγγέλιο εἶναι μέρος τῆς ἐπὶ τοῦ Ὄρους ὁμιλίας τοῦ Χριστοῦ. ῾Η ὁμιλία αὐτὴ ἀποτελεῖ τὸν τέλειο ἠθικὸ νόμο τοῦ Χριστιανισμοῦ.

α. Κανόνας δίκαιος. Πολλοὶ εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ διεκδικοῦν μόνο δικαιώματα, χωρὶς νὰ εἶναι συνεπεῖς στὶς ὑποχρεώσεις τους. Παραδείγματα· τὰ παιδιὰ ἔχουν συνεχῶς ἀπαιτήσεις ἀπὸ τοὺς γονεῖς τους. ῾Ωστόσο ἔχουν ταυτόχρονα ὑποχρεώσεις ὑπακοῆς καὶ σεβασμοῦ. ᾿Επίσης οἱ μεγαλύτεροι ἀπαιτοῦν σεβασμὸ ἀπὸ τοὺς μικρότερους, χωρὶς ὅμως οἱ ἴδιοι νὰ σέβονται τὶς κοινὲς ἀξίες καὶ τοὺς θεσμούς.

β. Κανόνας ἀγάπης. Γιὰ τὴν ἀγάπη λέγονται πολλὰ στὶς μέρες μας. Πολλοὶ ὅμως  ζητοῦν  ἀπὸ  τοὺς  ἄλλους ἀγάπη, χωρὶς οἱ ἴδιοι νὰ δείχνουν ἀγάπη. ῎Αλλοι ἐπίσης ἀγαποῦν μόνο ὁρισμένα πρόσωπα, ἐνῶ ταυτόχρονα μισοῦν ἄλλα. Συνήθως ὅλοι μας ἀγαπᾶμε τοὺς φίλους μας καὶ μισοῦμε τοὺς ἐχθρούς μας. ῾Ο Χριστὸς μᾶς καλεῖ νὰ ἀγαπᾶμε τοὺς πάντες τὸ ἴδιο, ἀκόμη καὶ τὸν διαφορετικό, τὸν ξένο, τὸν ἄγνωστο, τὸν ἐχθρό μας. ῾Η πραγματικὴ ἀγάπη δὲν περιορίζεται μέσα σὲ ὅρια καὶ πλαίσια χρόνου, χώρου, φυλῆς, γλώσσας, θρησκείας. ῾Η ἀγάπη εἶναι ἀνιδιοτελὴς καὶ ἀνοιχτὴ πρὸς ὅλους.

᾿Επίλογος. Πολλοὺς κανόνες, κώδικες καὶ νόμους ἔχουν διατυπώσει οἱ ἄνθρωποι· δὲν κατορθώνουν ὅμως συνήθως νὰ ρυθμίσουν τὴ ζωὴ μὲ δικαιοσύνη, ἰσότητα καὶ ἀγάπη. ῾Ο Χρυσὸς Κανόνας τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἁπλός, σαφὴς καὶ πρακτικός. ῾Ο καθένας μπορεῖ νὰ τὸν ἐφαρμόζει στὴ ζωή του.

 

* * *

 

Πῶς ὁ Θεὸς ἀντιμετωπίζει τοὺς ἁμαρτωλούς

 

«Γίνεσθε οἰκτίρμονες, καθὼς καὶ ὁ πατὴρ ὑμῶν οἰκτίρμων ἐστί».

Προοίμιον. Εἶναι γνωστὴ ἡ στάση τῶν ἀνθρώπων ἔναντι τῶν ἀχαρίστων, τῶν πονηρῶν καὶ ἁμαρτωλῶν συνανθρώπων τους. ᾿Εκεῖνο ποὺ τοὺς χαρακτηρίζει εἶναι συνήθως ἡ σκληρότητα, συνδυασμένη μὲ μία διάθεση διαπόμπευσης καὶ στιγματισμοῦ. ῾Ο Χριστὸς ὅμως μᾶς παρουσιάζει σήμερα τὸν τρόπο, μὲ τὸν ὁποῖο ὁ Θεὸς ἀντιμετωπίζει τοὺς ἁμαρτωλούς. Δύο κυρίως στοιχεῖα βλέπομε στὴ στάση αὐτὴ τοῦ Θεοῦ ἔναντι τῶν ἁμαρτωλῶν.

α. ῾Η σιωπή. Πρῶτον, ἡ σιωπή. Πόσα ἁμαρτήματα κάνουν οἱ ἄνθρωποι κάθε ὥρα καὶ κάθε στιγμή· καὶ ὅμως ὁ Θεὸς σιωπᾶ. Καμία φωνὴ καὶ καμία κραυγὴ δὲν διαπομπεύει τοὺς ἁμαρτωλούς. ῾Ο Χριστὸς μπροστὰ στὴ μοιχαλίδα γυναίκα σιωπᾶ (Ιω. 8:6) καὶ γιὰ τὸν προδότη μαθητὴ δὲν λέει οὔτε μία λέξη μέχρι τὴν τελευταία στιγμή. ῾Ο πέπλος τῶν οἰκτριμῶν τοῦ Θεοῦ ἁπλώνεται ἐπάνω ἀπὸ τοὺς ἁμαρτωλοὺς καὶ τοὺς καλύπτει. ῾Ο οὐράνιος Πατέρας σιωπᾶ μπροστὰ στὶς παραβάσεις τῶν παιδιῶν του.

Αὐτὴ ἡ διακριτικὴ σιωπὴ ἔναντι τοῦ ἁμαρτωλοῦ πρέπει νὰ χαρακτηρίζει κι ἐμᾶς. Μία σιωπὴ ποὺ δὲν εἶναι ἔγκριση καὶ ἐπιδοκιμασία τῆς ἁμαρτίας, ἀλλὰ βαθὺς σεβασμὸς στὴν ἀνθρώπινη προσωπικότητα, στὴν εἰκόνα τοῦ Θεοῦ. Μία τέτοια στάση ἀποτελεῖ σημαντικὴ βοήθεια στὴν ἁμαρτωλὴ ψυχή. ῾Η συμπάθεια, ἡ συγχωρητικότητα, τὰ «σπλάγχνα οἰκτιρμῶν» (Κλσ. 3:12) εἶναι ἕνας ἀποτελεσματικὸς –τόσο ὅμως ἄγνωστος– τρόπος γιὰ τὴν πραγματικὴ βοήθεια τῶν ἁμαρτωλῶν.

β. ῾Η καλωσύνη. ῾Ο Χριστὸς λέει στὴ σημερινὴ περικοπὴ ὅτι ὁ Θεὸς εἶναι «χρηστὸς (γεμάτος καλωσύνη) ἐπὶ τοὺς ἀχαρίστους καὶ πονηρούς». Καὶ ἀλλοῦ (Μτθ. 5:45) μᾶς βεβαιώνει ὅτι ὁ οὐράνιος Πατέρας μας, ὁ Θεός, «ἀνατέλλει τὸν ἥλιον αὐτοῦ ἐπὶ πονηροὺς καὶ ἀγαθοὺς καὶ βρέχει ἐπὶ δικαίους καὶ ἀδίκους». Τὰ λόγια αὐτὰ φανερώνουν ὅτι ὁ Θεὸς δὲν περιορίζεται μόνο σὲ μία διακριτικὴ ἀντιμετώπιση τοῦ ἁμαρτωλοῦ, ἀλλὰ ἀκόμη καὶ τὸν εὐεργετεῖ. Μερικὲς μάλιστα φορὲς οἱ εὐεργεσίες τοῦ Θεοῦ πρὸς τοὺς ἁμαρτωλοὺς εἶναι τόσο πολλὲς καὶ τόσο μεγάλες, ὥστε νὰ σκανδαλίζεται ὁ δίκαιος καὶ νὰ ρωτάει μὲ παράπονο τὸν Θεό: «Τί ὅτι ὁδὸς ἀσεβῶν εὐοδοῦται;» (Ιερμ. 12:1).

῞Υστερα ἀπὸ αὐτὰ γίνεται φανερὸ ὅτι κι ἐμεῖς δὲν πρέπει νὰ ἀρνούμαστε τὴν καλωσύνη, τὴν εὐεργεσία, τὴν ἐξυπηρέτηση πρὸς ὅσους θεωροῦμε κακοὺς καὶ ἁμαρτωλούς. (παραδείγματα)

᾿Επίλογος. ῾Ο Χριστὸς προτρέπει ἔντονα τοὺς μαθητάς του νὰ δείχνουν καλωσύνη καὶ ἀγάπη ἀκόμη καὶ πρὸς τοὺς ἐχθρούς τους· «᾿Αγαπᾶτε τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν καὶ ἀγαθοποιεῖτε καὶ δανείζετε μηδὲν ἀπελπίζοντες» (χωρὶς τόκο). Καὶ ὁ ἀπόστολος Παῦλος συνιστᾶ· «᾿Εὰν πεινᾷ ὁ ἐχθρός σου, ψώμιζε αὐτόν, ἐὰν διψᾷ, πότιζε αὐτόν» (Ρωμ. 12:20). Μόνο ἔτσι θὰ γίνουμε «υἱοὶ τοῦ ὑψίστου», παιδιὰ τοῦ οἰκτίρμονος καὶ πολυεύσπλαχνου οὐρανίου πατέρα μας.

(1964)

 

Μητροπολίτης ᾿Αχελῴου Εὐθύμιος (†2019)

Πρβλ. Εὐθυμίου Κ. Στύλιου, μητροπολίτου ᾿Αχελῴου, «Λόγος ζωῆς» (ὀρθόδοξο κηρυγματικὸ θεματολόγιο), ᾿Αθήνα 2001.