17η Κυριακὴ ἐπιστολῶν, «῾Ο πραγματικὸς ναὸς τοῦ Θεοῦ»

῾Ο πραγματικὸς ναὸς τοῦ Θεοῦ

17η Κυριακὴ ἐπιστολῶν, ᾿Αποστολικὸ ἀνάγνωσμα Β΄ Κορ. 6:16-7:1.

 

Διονυσίου Ἀνατολικιώτου

δρος φιλοσοφικῆς σχολῆς Ἀθηνῶν,

πτυχιούχου κοινωνικῆς θεολογίας

 

ΚΕΙΜΕΝΟΝ

 [᾿Αδελφοί,] ὑμεῖς ναὸς Θεοῦ ἐστὲ ζῶντος, καθὼς εἶπεν ὁ Θεὸς ὅτι ἐνοικήσω ἐν αὐτοῖς καὶ ἐμπεριπατήσω, καὶ ἔσομαι αὐτῶν Θεός, καὶ αὐτοὶ ἔσονταί μοι λαός.  δι᾿ ὃ ἐξέλθετε ἐκ μέσου αὐτῶν καὶ ἀφορίσθητε, λέγει Κύριος, καὶ ἀκαθάρτου μὴ ἅπτεσθε, κἀγὼ εἰσδέξομαι ὑμᾶς, καὶ ἔσομαι ὑμῖν εἰς πατέρα, καὶ ὑμεῖς ἔσεσθέ μοι εἰς υἱοὺς καὶ θυγατέρας, λέγει Κύριος παντοκράτωρ.  Ταύτας οὖν ἔχοντες τὰς ἐπαγγελίας, ἀγαπητοί, καθαρίσωμεν ἑαυτοὺς ἀπὸ παντὸς μολυσμοῦ σαρκὸς καὶ πνεύματος, ἐπιτελοῦντες ἁγιωσύνην ἐν φόβῳ Θεοῦ.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΙΣ

«᾿Αδελφοί μου, ἐσεῖς εἶστε ναὸς τοῦ ζωντανοῦ Θεοῦ, καθὼς εἶπε (ὁ ἴδιος) ὁ Θεός, ὅτι “θὰ κατοικῶ καὶ θὰ περπατῶ ἀνάμεσά τους, καὶ θὰ εἶμαι ὁ Θεός τους, καὶ αὐτοὶ θὰ εἶναι γιὰ μένα λαός”.  Γι᾿ αὐτὸ φύγετε ἀπὸ κοντά τους καὶ διαχωρισθῆτε, λέει ὁ Κύριος, καὶ μὴν ἀγγίζετε τίποτε ἀκάθαρτο, καὶ ἐγὼ θὰ σᾶς ἀποδεχθῶ, καὶ θὰ εἶμαι γιὰ σᾶς πατέρας, καὶ ἐσεῖς θὰ εἶστε γιὰ μένα γιοὶ καὶ θυγατέρες, λέει ὁ Κύριος ὁ παντοκράτωρ.  ᾿Επειδὴ λοιπὸν κατέχουμε αὐτὲς τὶς ὑποσχέσεις, ἀγαπητοί, ἂς καθαρίσουμε τοὺς ἑαυτούς μας ἀπὸ κάθε μολυσμὸ σαρκὸς καὶ πνεύματος, καταβάλλοντας ἁγιωσύνη μὲ φόβο Θεοῦ».

 

ΣΧΟΛΙΑ

1. Τὸ παρὸν ἀποστολικὸ ἀνάγνωσμα προέρχεται ἀπὸ τὴν Β΄ πρὸς Κορινθίους ἐπιστολὴ τοῦ Παύλου, καὶ αὐτὸ ἔχει τὴν σημασία του, διότι ἀναφέρει τὸ βιβλίο τῶν Πράξεων ὅτι στὴν Κόρινθο ὁ Παῦλος ἔμεινε ἑνάμιση χρόνο κηρύττοντας τὸν λόγο τοῦ Θεοῦ (Πρξ 18:11) «ἔπειθέ τε ᾿Ιουδαίους καὶ ἕλληνας» (Πρξ 18:4), δηλαδὴ οἱ χριστιανοὶ τῆς Κορίνθου ἦσαν ἄλλοι πρώην ᾿Ιουδαῖοι καὶ ἄλλοι πρώην εἰδωλολάτρες.  Καὶ ἐπειδὴ κάποια στιγμὴ ὁ Παῦλος ἀγανάκτησε ἀπὸ τὴν ἀντιδραστικὴ ἀπιστία καὶ τὴν βλάσφημη ἀντιλογία τῶν ᾿Ιουδαίων τῆς Κορίνθου, ἀποχώρησε ἀπὸ τὴν ἑβραϊκὴ συναγωγή τους ἀναφωνῶντας· «Νῦν εἰς τὰ ἔθνη πορεύσομαι», (Πρξ 18:6), δηλαδὴ «ἀπὸ δῶ καὶ στὸ ἑξῆς θὰ κηρύττω στοὺς εἰδωλολάτρες».  ῾Επομένως εἶναι πολὺ πιθανὸν στὴν ἐκκλησία τῆς Κορίνθου οἱ περισσότεροι χριστιανοὶ νὰ προέρχονταν ἐξ ἐθνικῶν καὶ ὄχι ἐξ ᾿Ιουδαίων.  Καὶ αὐτὴ ἡ πληροφορία εἶναι σημαντικὴ γιὰ τὴν κατανόησι τῆς σημερινῆς ἀποστολικῆς περικοπῆς, διότι ἀποτελεῖται κυρίως ἀπὸ ἐδάφια τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης!

Σὲ αὐτὴν τὴν σύντομη παράγραφο τῶν 77 λέξεων, μόνον 27 λέξεις εἶναι τοῦ ἀποστόλου Παύλου, ἐνῷ οἱ ὑπόλοιπες 50 εἶναι ἀπὸ τὴν Παλαιὰ Διαθήκη. Τὸ «ἐνοικήσω ἐν αὐτοῖς καὶ ἐμπεριπατήσω, καὶ ἔσομαι αὐτῶν Θεός, καὶ αὐτοὶ ἔσονταί μοι λαὸς» τὸ εἶπε ὁ προφήτης Μωυσῆς στὸ Λευιτικόν (26:12), κατόπιν δὲ καὶ οἱ ᾿Ιερεμίας (39:38), Ζαχαρίας (8:7-8) καὶ ᾿Ιεζεκιήλ (37:27).  Τὸ «ἐξέλθετε ἐκ μέσου αὐτῶν καὶ ἀφορίσθητε, καὶ ἀκαθάρτου μὴ ἅπτεσθε» εἶναι ἀπὸ τὸν προφήτη ᾿Ησαΐα (52:11).  Τὸ «κἀγὼ εἰσδέξομαι ὑμᾶς, λέγει Κύριος» τὸ εἶπε πάλι ὁ ᾿Ιεζεκιήλ (20:34).  Τέλος ἡ προφητεία «καὶ ἔσομαι ὑμῖν εἰς πατέρα, καὶ ὑμεῖς ἔσεσθέ μοι εἰς υἱοὺς καὶ θυγατέρας, λέγει Κύριος παντοκράτωρ» ἐλέχθη ἀπὸ τὸν προφήτη Νάθαν καὶ καταγράφτηκε στὸ βιβλίο Β΄ Βασιλειῶν (7:14 καὶ 7:8).

Αὐτὴ ἡ πληθωριστικὴ χρῆσι τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης σὲ μία μόνο παράγραφο σημαίνει ὅτι εἶναι ἀναγκαία ἡ γνῶσί της καὶ γιὰ τοὺς χριστιανούς.  Μὲ τὴν Καινὴ Διαθήκη καταργήθηκε μόνον ἡ λατρεία τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης καὶ ὄχι ὁλόκληρη ἡ Παλαιά.  ᾿Αντιθέτως ἡ ἱστορία, ἡ εὐσέβεια, τὸ σχέδιο σωτηρίας, οἱ περὶ θεοῦ καὶ περὶ εὐσεβείας διδασκαλίες καὶ οἱ προφητεῖες τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης ὄχι μόνον δὲν καταργήθηκαν ἀλλὰ εἴτε ἐκπληρώθηκαν εἴτε συμπληρώθηκαν καὶ ἐνισχύθηκαν μὲ τὴν Καινὴ Διαθήκη.

2. Αὐτὸ ἀκριβῶς λέει ἐδῶ ὁ ἀπόστολος Παῦλος.  ᾿Εσεῖς οἱ χριστιανοὶ ὡς ἐκκλησία, ὡς ἑνότητα καὶ κοινωνία πιστῶν, καὶ ὄχι ὁ καθένας σας ἀτομικά, εἶστε ὁ ἔμψυχος καὶ ζωντανὸς ναὸς τοῦ μοναδικοῦ ζωντανοῦ καὶ ἀληθινοῦ Θεοῦ.  ῾Ο Θεός μας δὲν εἶναι ἄψυχα καὶ ἀκίνητα ἀγάλματα καὶ ἀνθρώπινα δημιουργήματα ποὺ χρειάζονται ἀνθρώπινες κατασκευές, γιὰ νὰ προστατεύωνται ἀπὸ τὴν φθορὰ τοῦ χρόνου.  ῾Ο πραγματικὸς ναὸς τοῦ Θεοῦ εἶστε σεῖς οἱ ἴδιοι οἱ χριστιανοί, οἱ πιστοί, οἱ εὐσεβεῖς. ῞Οπως δίδασκε καὶ ὁ ἀπόστολος Στέφανος ὁ πρωτομάρτυς, «οὐχ ὁ ὕψιστος ἐν χειροποιήτοις ναοῖς κατοικεῖ» (Πρξ 7:48), ἀλλὰ οἱ ἄνθρωποι, ἡ ἔμψυχος ἐκκλησία του εἶναι ὁ ἀχειροποίητος ναός του. 

3. ᾿Εφόσον λοιπὸν ἐσεῖς οἱ ἴδιοι εἶστε ὁ ναὸς τοῦ ζῶντος Θεοῦ, σημαίνει ὅτι σὲ σᾶς τοὺς χριστιανοὺς ἐκπληρώνονται οἱ ὑποσχέσεις τοῦ Θεοῦ ὅτι «θὰ κατοικῶ καὶ θὰ περπατῶ ἀνάμεσά τους, καὶ θὰ εἶμαι ὁ Θεός τους, καὶ αὐτοὶ θὰ εἶναι γιὰ μένα λαός».  Αὐτὸ ὅμως συνεπάγεται καὶ κάποιες ὑποχρεώσεις ἀπὸ τὴν πλευρὰ τῶν χριστιανῶν.  Πρέπει νὰ διατηροῦν τὸν ναὸ τοῦ Θεοῦ, δηλαδὴ τοὺς ἑαυτούς των, καθαρὸ ἀπὸ κάθε τι βρόμικο καὶ μολυσματικό.  Γι᾿ αὐτό, λέει στὴν συνέχεια ὁ Παῦλος, ἀπομακρυνθῆτε ἀπὸ τοὺς ἀπίστους, τοὺς ἀσεβεῖς, τοὺς ἀθέους, τοὺς εἰδωλολάτρας, τοὺς ἀσελγεῖς, τοὺς φθονερούς, τοὺς φονευτικούς.  ῾Η ἀπομάκρυνσι αὐτὴ δὲν σημαίνει ὑποχρεωτικὰ ἀλλαγὴ τόπου διαμονῆς, ἀλλὰ σίγουρα γίνεται μὲ τὸν διαφορετικὸ τρόπο ζωῆς. 

῾Ο δίκαιος Λὼτ μέσα στὰ Σόδομα ζοῦσε ἀρχικά, ἀλλὰ δὲν ἀκολουθοῦσε τὸν δικό τους τρόπο ζωῆς καὶ ἀκολασίας.  Ἦταν ἀποστασιοποιημένος ἀπὸ τὰ παρὰ φύσιν ἁμαρτήματά τους, παρ᾿ ὅτι οἱ ἄρχοντες τῶν Σοδόμων εἶχαν νομιμοποιήσει τὸ ἀφύσικο, εἶχαν νομοθετήσει καὶ εἶχαν ἐξισώσει νομικῶς τὴν ἀρσενοκοιτία μὲ τὸν φυσικὸ γάμο ἀνδρὸς καὶ γυναικός.  ῾Ο Λὼτ ὅμως δὲν συμφωνοῦσε καὶ δὲν τοὺς ἀκολουθοῦσε.  Καὶ ὅταν ὁ πρωθυπουργὸς τῶν Σοδόμων καὶ ὅλοι μαζὶ οἱ Σοδομῖτες, κρυπτοσοδομῖτες καὶ φιλοσοδομῖτες ὀπαδοί του, «ἀπὸ νεανίσκου ἕως πρεσβυτέρου, ἅπας ὁ λαὸς ἅμα» (Γεν 19:4), ἀπαίτησαν ἀπὸ τὸν Λὼτ νὰ τοὺς παραδώσῃ τοὺς δύο νεαροὺς ἄνδρες ποὺ φιλοξενοῦσε, «γιὰ νὰ συνευρεθοῦν μαζί τους» (Γεν 19:5), καὶ αὐτὸς ἀρνήθηκε, τότε ἐκεῖνοι τὸν ἐκήρυξαν ἐχθρὸ τῆς σοδομιτικῆς δημοκρατίας των, τὸν ἐθεώρησαν ῥατσιστὴ καὶ ἀκραῖο καὶ ἐπικίνδυνο ἄτομο καὶ ὥρμησαν νὰ τὸν κακοποιήσουν (Γεν 19:9).  Εἶχε φτάσει πλέον ἡ κρίσιμη στιγμή, κατὰ τὴν ὁποία χρειάστηκε ὁ Θεὸς νὰ τραβήξῃ τὸν Λὼτ καὶ τοπικὰ ἔξω καὶ μακριὰ ἀπὸ τὰ Σόδομα. ῾Η συνέχεια εἶναι γνωστὴ σὲ ὅλους.

4. ᾿Επαναλαμβάνει ἐπίσης ὁ Παῦλος τὴν ἐντολὴ τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης «ἀκαθάρτου μὴ ἅπτεσθε». Τί σημαίνει αὐτό; Στὴν Παλαιὰ Διαθήκη ὑπῆρχαν τροφὲς καὶ ζῷα ποὺ ἐθεωροῦντο ἀκάθαρτα καὶ γι᾿ αὐτὸ ἀπαγορευμένα γιὰ τοὺς ᾿Ισραηλῖτες.  Καὶ ὅλοι ἐπίσης οἱ ἄνθρωποι οἱ μὴ ᾿Ισραηλῖτες ἐθεωροῦντο ἀκάθαρτοι.  ᾿Αλλὰ πρέπει νὰ ἔχουμε κατὰ νοῦν ποιός εἶναι αὐτὸς ποὺ ἐπαναλαμβάνει ἐδῶ αὐτὴν τὴν διάταξι.  ῾Ο Παῦλος ἔχει πολεμήσει πρῶτος ἀπὸ ὅλους τὴν διδασκαλία περὶ ἀκαθάρτων τροφῶν κλπ. καὶ ἔχει διακηρύξει ὅτι αὐτὰ δὲν ἰσχύουν πλέον γιὰ τοὺς χριστιανούς.  Οἱ ἀπόστολοι συνοδικῶς διεκήρυξαν (Πρξ 15:6-29) ὅτι οἱ λατρευτικὲς διατάξεις τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης δὲν ἀνήκουν στὴν διδασκαλία τῆς ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ, ἀλλὰ ἔχουν καταργηθῆ ἅπαξ διὰ παντὸς γιὰ τοὺς πιστοὺς τῆς Καινῆς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν καμμία ὑποχρέωσι γιὰ περιτομή, γιὰ τήρησι τοῦ σαββάτου καὶ τοῦ μωσαϊκοῦ νόμου, γιὰ τάματα, γιὰ διάκρισι μεταξὺ καθαρῶν καὶ ἀκαθάρτων τροφῶν καὶ ἀνθρώπων, γιὰ θυσίες ζῴων καὶ λοιπῶν προσφορῶν. 

Αὐτὰ τὰ ξεκαθάρισε ἰδίως ὁ ἀπόστολος Παῦλος μὲ τὸ κήρυγμά του καὶ τὶς ἐπιστολές του, ὅπου διεκήρυξε μὲ παρρησία ὅτι ἐν τέλει «οὐ δικαιοῦται ἄνθρωπος ἐξ ἔργων Νόμου» (Γαλ 2:16).  Εἶναι αὐτὸς ποὺ ἀκόμη καὶ τὸν ἀπόστολο Πέτρο ἤλεγξε δημοσίως, ὅταν ἐκεῖνος σὲ μία στιγμὴ ἀδυναμίας ἀπέφευγε τὴν συναναστροφὴ μὲ τοὺς ἐξ ἐθνικῶν χριστιανούς (Γαλ 3:11-14).  Πῶς λοιπὸν ἐδῶ ἐπαναλαμβάνει «ἀκαθάρτου μὴ ἅπτεσθε»;  Πῶς νοοῦνται λοιπὸν τὰ περὶ ἀκαθάρτων τῆς Παλαιᾶς μέσα στὴν χάρι τῆς Καινῆς;  Δὲν ἐννοοῦνται πλέον περὶ τροφῶν καὶ ζῴων καὶ ἀνθρώπων, ἀλλὰ περὶ λογισμῶν καὶ ἐνθυμήσεων καὶ σκέψεων καὶ διαλογισμῶν καὶ ἐπιθυμιῶν καὶ παθῶν καὶ ἁμαρτιῶν.  Αὐτὰ μολύνουν τὸν ἄνθρωπο καὶ αὐτὰ ὀφείλουν νὰ ἀποφεύγουν οἱ χριστιανοί, γιὰ νὰ εἶναι ναὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος.

5. Γι᾿ αὐτὸ τονίζει ὁ Παῦλος ὅτι πρέπει «νὰ καθαρίσουμε τοὺς ἑαυτούς μας ἀπὸ κάθε μολυσμὸ σαρκὸς καὶ πνεύματος». Ψυχοσωματικὴ ὀντότης ὁ ἄνθρωπος, δὲν εἶναι μόνον σῶμα οὔτε μόνον ψυχή, ἀλλὰ τὸ «συναμφότερον».  Τὸ ἕνα ἐπηρεάζει τὸ ἄλλο.  ῾Η ἁμαρτία μολύνει σῶμα καὶ ψυχή, ἡ χάρις ἁγιάζει σῶμα καὶ ψυχή.  Μὲ τὸ «συναμφότερον» ἁγιαζόμεθα, μὲ τὸ σῶμα καὶ τὴν ψυχὴ μαζὶ κολαζόμεθα.

6. Οἱ ὑποσχέσεις τοῦ Θεοῦ στὴν Παλαιὰ Διαθήκη στὴν πραγματικότητα ἀναφέρονται σ᾿ ἐμᾶς.  ᾿Εμεῖς οἱ Χριστιανοὶ εἴμαστε οἱ κληρονόμοι τῶν πνευματικῶν καὶ πραγματικῶν ὑποσχέσεων τοῦ Θεοῦ, σ᾿ ἐμᾶς πλέον οἱ ὑποσχέσεις ἐκπληρώνονται.  ᾿Εφόσον λοιπὸν βλέπουμε τὸν Θεὸ νὰ κατοικῇ μέσα μας καὶ νὰ περπατῇ μαζί μας μὲ τὴν ἄκτιστη θεία χάρι, ἀνάλογη πρέπει νὰ εἶναι ἡ συμπεριφορά μας.  Αὐτὸ πρέπει νὰ πληρώσουμε ὡς συνεισφορὰ ἐκ μέρους μας, νὰ ἀποφεύγουμε τὶς μολυσματικὲς ἁμαρτίες σὰν ἄλλες μολυσματικὲς ἀσθένειες καὶ νὰ ἐπιδιώκουμε τὴν ἁγιωσύνη, δηλαδὴ τὴν ἁγιότητα στὴν ζωή μας, τὴν καθαρότητα τοῦ βίου καὶ τῶν πράξεων.

Καὶ ὅλα αὐτὰ νὰ τὰ πράττουμε «μὲ φόβον Θεοῦ». Διότι «τοῦτο οὐκ ἐξ ἡμῶν, Θεοῦ τὸ δῶρον» (Εφ 2:8). ῾Ο προφήτης τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης εἶχε γράψει στὶς Παροιμίες (1:7)· «ἀρχὴ σοφίας φόβος Κυρίου». ᾿Εδῶ ὁ Παῦλος μᾶς διδάσκει ὅτι «ἀρχὴ ἁγιωσύνης ὁ φόβος τοῦ Θεοῦ».

 

«᾿Εκκλησιολόγος», φύλλο 853, Πάτραι 17/2/2024