14η Κυριακὴ ᾿Επιστολῶν, «῾Ο ἀρραβὼν τοῦ Πνεύματος»
᾿Αρραβώνας ποὺ ἐγγυᾶται τὸν γάμο
14η Κυριακὴ ᾿Επιστολῶν, ᾿Αποστολικὸ ἀνάγνωσμα Β΄ Κορ. 1:21-2:4
«῾Ο δοὺς τὸν ἀρραβώνα τοῦ Πνεύματος».
Προοίμιον. ῾Υπάρχει διάκριση μεταξὺ ἀρραβώνα καὶ γάμου. ῾Ο ἀρραβώνας εἶναι κυρίως ἡ ὑπόσχεση γάμου. ῾Ο γάμος εἶναι ἡ ὁριστικὴ ἕνωση τῆς ἀγάπης δύο ὑπάρξεων.
α. ῾Ο ἀρραβώνας τοῦ ῾Αγίου Πνεύματος. ῾Ο ἀπόστολος Παῦλος μιλάει σήμερα γιὰ τὸν ἀρραβώνα τοῦ ῾Αγίου Πνεύματος. Μὲ τὸν συμβολικὸ αὐτὸ τρόπο ἀναφέρεται στὸν χαρακτήρα τῆς σχέσης ποὺ συνάπτουμε οἱ πιστοὶ μὲ τὸν Χριστὸ στὸν παρόντα κόσμο· εἶναι μία σχέση ἀρραβώνα, ποὺ ὑπόσχεται τὴν ὁριστικὴ ἕνωσή μας μὲ τὸν Χριστό. Στὴν ῾Αγία Γραφή, ἡ ὁριστικὴ σχέση καὶ ἕνωση τῶν πιστῶν μὲ τὸν Χριστὸ εἰκονίζεται μὲ τοὺς «γάμους τοῦ ἀρνίου» ἢ μὲ τὸ γάμο τοῦ «νυμφίου καὶ τῆς νύμφης» (᾿Αποκ. 21:2, Μτθ. 25:6). ῾Ο γάμος αὐτός, ἡ ὁριστικὴ ἕνωση τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸν Θεό, εἶναι ἐσχατολογικὴ κατάσταση. Θὰ γίνει στὴ συντέλεια τῆς ἱστορίας. Εἶναι ἡ ὁριστικὴ ὑπαρξιακὴ καὶ ἐμπειρικὴ ἕνωση τοῦ πιστοῦ μὲ τὸν Χριστό. ῾Ωστόσο ἡ σχέση μας μὲ τὸν Χριστὸ ἀρχίζει ἀπὸ ἐδῶ καὶ τώρα. Στὸν κόσμο τοῦτο γίνεται ὁ ἀρραβώνας τοῦ πιστοῦ μὲ τὸν Χριστό. ῾Ο Χριστὸς ὄχι μόνο ἐγγυᾶται καὶ ὑπόσχεται νὰ ἑνωθεῖ μαζί μας ὁριστικά, ἀλλὰ καὶ παραμένει πιστὸς στὴ σχέση του μὲ τὸν ἄνθρωπο. Τὸ ζητούμενο εἶναι ὁ ἄνθρωπος νὰ παραμείνει πιστὸς στὸν ἀρραβώνα του μὲ τὸν Χριστό. ῾Η πιστότητα αὐτὴ τοῦ ἀνθρώπου στὴ σχέση του μὲ τὸν Χριστὸ δοκιμάζεται στὸν κόσμο τοῦτο, περνάει ἀσφαλῶς ἀπὸ τὸ καμίνι τῶν πειρασμῶν καὶ τῶν ἀπογοητεύσεων. ᾿Εν τούτοις ὁ ἴδιος ὁ Χριστὸς συμπαρίσταται στὸν ἄνθρωπο καὶ τὸν ἐνισχύει, γιὰ νὰ μένει πιστὸς στὸν ἀρραβώνα του.
β. ῾Ο μυστικὸς γάμος. ῾Ωστόσο ὁ ὀρθόδοξος πιστὸς ἔχει τὸ προνόμιο νὰ προγεύεται τὸν ὁριστικὸ γάμο του μὲ τὸν Χριστό. Πρόκειται γιὰ τὴ μυστικὴ ἕνωση τοῦ πιστοῦ μὲ τὸν Χριστό, ποὺ γίνεται στὸ ἱερὸ μυστήριο τῆς θείας Εὐχαριστίας. ῾Η ἕνωση αὐτὴ δηλαδὴ τελεῖται μυστικὰ καὶ κρυφὰ ἀπὸ τὰ ἀνθρώπινα μάτια, ὡστόσο εἶναι ἕνωση πραγματικὴ καὶ οὐσιαστική. Διότι στὸ μυστήριο τῆς θ. Εὐχαριστίας ὁ ἄρτος καὶ ὁ οἶνος μεταβάλλονται ἀπὸ τὸ ῞Αγιον Πνεῦμα σὲ θεωμένο Σῶμα καὶ Αἷμα τοῦ Χριστοῦ. ῾Ο πιστὸς ἑπομένως ποὺ κοινωνεῖ τὸ μυστηριακὸ Σῶμα καὶ Αἷμα τοῦ Χριστοῦ ἑνώνεται καὶ «συγκερνᾶται» μὲ τὸν ἴδιο τὸν Χριστό. Στὴν περίπτωση αὐτὴ τὸ ἱερὸ μυστήριο λειτουργεῖ ὡς μιὰ ἐπαναβεβαίωση τοῦ ἀρραβώνα καὶ ὡς μιὰ πρόγευση τοῦ ὁριστικοῦ γάμου, τῆς μόνιμης σχέσης τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸν Θεό, στὴν αἰώνια βασιλεία τοῦ Χριστοῦ.
᾿Επίλογος. Μερικοὶ ἀρραβῶνες δὲν ὁλοκληρώνονται· διαλύονται καὶ ὁ γάμος δὲν πραγματοποιεῖται. Τὸ ἴδιο ἰσχύει καὶ στὴν περίπτωση τοῦ πνευματικοῦ ἀρραβώνα· ἀπὸ ραθυμία ἢ ἀπροθυμία τοῦ ἀνθρώπου, ὁ ἀρραβώνας διαλύεται. Στὶς περιπτώσεις αὐτὲς γιὰ τὴ διάλυση τοῦ ἀρραβώνα εὐθύνεται πάντοτε ὁ ἄνθρωπος. Διότι ὁ Χριστὸς μένει πιστὸς στὴν ὑπόσχεσή του καὶ τιμᾶ καὶ διατηρεῖ πάντα τὴν ἀγάπη του γιὰ τόν ἄνθρωπο. ᾿Απὸ αὐτὸν τὸν θανάσιμο κίνδυνο διάλυσης τοῦ ἀρραβώνα μᾶς προφυλάσσει ἡ θεία Κοινωνία, ἡ πρόγευση τοῦ γάμου. Γι᾿ αὐτὸ καὶ τὸ μυστήριο τῆς θ. Εὐχαριστίας εἶναι ἐπαναλαμβανόμενο. Εἶναι συχνὴ καὶ τακτικὴ ἀνανέωση τοῦ ἀρραβώνα καὶ τοῦ γάμου μας μὲ τὸν Χριστό.
(*1999)
Μητροπολίτης ᾿Αχελῴου Εὐθύμιος (†2019)
Πρβλ. Εὐθυμίου Κ. Στύλιου, μητροπολίτου ᾿Αχελῴου, «Λόγος ζωῆς» (ὀρθόδοξο κηρυγματικὸ θεματολόγιο), ᾿Αθήνα 2001.