Αὐγούστου 24, Κοσμᾶ τοῦ Αἰτωλοῦ
ΜΙΚΡΑ ΑΓΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ
῾Αγία προσωπικότης
Τοῦ ἁγίου Γερβασίου (Παρασκευοπούλου),
ἱεροκήρυκος τῆς μητροπόλεως Πατρῶν
Στὶς 24 Αὐγούστου ἡ ἐκκλησία τὴν μνήμη τοῦ ἁγίου Κοσμᾶ τοῦ Αἰτωλοῦ, τοῦ ἰσαποστόλου καὶ ἱερομάρτυρος, τοῦ ὁποίου ὁ μοναδικὸς πόθος τῆς ζωῆς ἦταν νὰ βοηθήσῃ καὶ μὲ τὸ αἷμα του νὰ στηρίξῃ τὴν χριστιανικὴ πίστι καὶ νὰ διασώσῃ τὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα καὶ τὸ χριστιανικὸ ἑλληνικὸ φρόνημα μὲ τὴν ἵδρυσι σχολείων ποὺ φρονημάτιζαν τὴν ὑπόδουλη νεολαία. Ὄντως ὁ ἅγιος Κοσμᾶς ὑπῆρξε προσωπικότης, τὴν ὁποία προβάλλει ἡ ᾿Εκκλησία μας σήμερα, ὄχι μόνον γιὰ νὰ θαυμάσουμε τὰ καλὰ ἔργα του καὶ ὄχι μόνον γιὰ νὰ τὸν ἐπαινέσουμε, ἀλλὰ περισσότερο γιὰ νὰ τὸν μιμηθοῦμε καὶ γιὰ νὰ δημιουργήσουμε μία νέα γενιὰ ἀξία τῶν προγόνων μας ἀλλὰ καὶ σεβαστὴ στοὺς φίλους μας.
῾Ιερομάρτυς καὶ ἰσαπόστολος
Τοῦ ἁγίου Γερβασίου (Παρασκευοπούλου),
ἱεροκήρυκος τῆς μητροπόλεως Πατρῶν
῾Ο ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλὸς εἶναι ἱερομάρτυς καὶ ἰσαπόστολος, ὁ ὁποῖος μαρτύρησε στὶς 24 Αὐγούστου τοῦ 1779, ἡμέρα Σάββατον. Καὶ τί δὲν ὀφείλει ὁ ἑλληνορθόδοξος χριστιανισμὸς στὸν ἱεροκήρυκα Κοσμᾶ; καὶ πόσα χρωστάει σ᾿ αὐτὸν ἡ ἑλληνικὴ πατρίδα, ἡ ἑλληνικὴ οἰκογένεια, ἡ ἑλληνικὴ παιδεία καὶ ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα; Αὐτὸς μόνον μὲ τὸν ἔνθεο ζῆλο του καὶ τὸν πατριωτικό του ἐνθουσιασμὸ ἔσωσε κατὰ τοὺς χρόνους τῆς μαύρης δουλείας τὸν ὀρθόδοξο χριστιανισμὸ σὲ ὅλη τὴ βαλκανικὴ χερσόνησο. Μὲ τὴν ἀποστολική του διακονία καὶ μὲ τὸ κήρυγμα διατήρησε ἄσβεστο τὸ πῦρ, τὴν σπίθα τῆς ἑλληνικῆς πατρίδος, κηρύσσοντας καὶ παρηγορῶντας τὸν ὑπόδουλο ἔθνος ἐπὶ 20 ὁλόκληρα ἔτη ἀπὸ τὸ Βεράττιο καὶ τὴν Αὐλῶνα μέχρι καὶ αὐτὰ τὰ Δωδεκάνησα. Ἔσωσε τὴν ἑλληνικὴ χριστιανικὴ οἰκογένεια ἀπὸ τὸ πραγματικὸ σαράκι της, τὴν πολυτέλεια καὶ τὴν μόδα. Μὲ τὸ ἱερό του κήρυγμα, ἀνεβαίνοντας πάνω σὲ σκαμνάκια, μετέπεισε τοὺς πάντες νὰ μισήσουν τὴν πολυτέλεια καὶ τὴν μόδα, ἔτσι ὥστε οἱ γυναῖκες ἔκαψαν τὰ ἀσήμια καὶ τὰ μεταξωτά τους φορέματα. Γέμισε ὅλη τὴν Βαλκανικὴ ἀπὸ ἑλληνικὰ σχολεῖα, διότι ἵδρυσε περὶ τὰ 300 τέτοια. Διέσωσε καὶ μεγάλυνε καὶ δόξασε τὴν ἑλληνικὴ φωνὴ καὶ γλῶσσα.
᾿Εφημερὶς «Νεολόγος Πατρῶν», 24/8/1952. — Παναγιώτου ᾿Αντ. Λόη, «῾Ομιλεῖ ἕνας σύγχρονος ἅγιος» (ἀρχιμανδρίτης Γερβάσιος Χαρ. Παρασκευόπουλος), Πάτραι 2000. — Στὴν παροῦσα δημοσίευσι προσετέθη ὁ τίτλος, τὸ δὲ κείμενο ἀναδημοσιεύεται μὲ γλωσσικὴ ἁπλοποίησι (῾Ομιλιάριον Συμβολῆς).