Αὐγούστου 24, ῞Αγιος Κοσμᾶς
Φωτιστής, ὁδηγὸς καὶ ὁραματιστής
῞Αγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλὸς καὶ ᾿Εθναπόστολος (24 Αὐγούστου)
«Τὰς διψώσας ψυχὰς πλουσίως ἐπότισας».
Προοίμιον. ῾Ο ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλὸς ὑπῆρξε φωτιστής, ὁδηγὸς καὶ ὁραματιστής. Τὸν ἀνέδειξε ὁ Θεὸς στὰ δύσκολα χρόνια τῆς τουρκοκρατίας καὶ στῆς φοβερῆς σκλαβιᾶς τὰ σκοτάδια. Τὸ ἅγιο παράδειγμά του, ὁ φωτισμένος λόγος του καὶ ἡ ἐνισχυτικὴ διδαχή του ἐξακολουθοῦν νὰ μᾶς ἐμπνέουν μέχρι σήμερα, διακόσια χρόνια ἀπὸ τὸ θάνατό του (1779-1979).
α. Φωτιστὴς τῶν σκλάβων. Οἱ σκλαβωμένοι ῞Ελληνες ὑπέφεραν ὄχι μόνο ἀπὸ τὸν ᾿Οθωμανὸ κατακτητή, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν ἔλλειψη διδαχῆς. ῾Ο λόγος εἶχε φτωχύνει. Τὰ σχολεῖα κλειστά. Οἱ λόγιοι καὶ φωτισμένοι ἄνθρωποι λιγοστοὶ καὶ σκορπισμένοι ἐδῶ κι ἐκεῖ. ῾Υπῆρχε «λιμὸς τοῦ ἀκοῦσαι λόγον Θεοῦ». Οἱ ᾿Ορθόδοξοι ῞Ελληνες κινδύνευαν ἐκτὸς ἀπὸ τὴν ἐλευθερία τους νὰ χάσουν καὶ τὴν πίστη τους, νὰ ἐξισλαμισθοῦν. ῾Ο ἅγιος Κοσμᾶς ἀνταποκρίθηκε σ᾿ αὐτὴν τὴν ἀνάγκη καὶ σ᾿ αὐτὸν τὸν κίνδυνο· ἔγινε ὁ φωτιστὴς καὶ διδάσκαλος τῶν σκλαβωμένων ῾Ελλήνων.
β. ῾Οδηγὸς τοῦ λαοῦ. ῾Ο ἑλληνικὸς λαὸς εἶχε χάσει τοὺς πραγματικοὺς ἡγέτες του. Ἦταν ἀκέφαλος καὶ ἀπροστάτευτος ἀπὸ τὴ θηριωδία τοῦ κατακτητῆ. Εἶχε ἀνάγκη ἡγεσίας. ῾Ο ἅγιος Κοσμᾶς μὲ τὴν ἡγετική του μορφὴ ἔγινε ὁδηγὸς τοῦ σκλαβωμένου λαοῦ. Φρόντιζε γιὰ ὅλα τὰ θέματα ποὺ ἀπασχολοῦσαν τοὺς κατοίκους τῶν διαφόρων περιοχῶν τῆς ῾Ελλάδος. Οἱ ῞Ελληνες ἀκουμποῦσαν πάνω του, στηρίζονταν, ἔπαιρναν θάρρος καὶ κουράγιο. Μὲ τὴν παρακίνηση τοῦ ἁγίου ἔχτιζαν σχολεῖα, ἔχτιζαν ἐκκλησιές...
γ. ῾Οραματιστής. Τὸ σκλαβωμένο ἔθνος δὲν ἔβλεπε κυρίως καμία διέξοδο. Τὸ μέλλον παρουσιαζόταν σκοτεινό. Ζοῦσαν στὸ σκοτάδι χωρὶς καμία ἐλπίδα φωτός. ῾Ο παπα-Κοσμᾶς κάλυψε κι αὐτὴν τὴν ἀνάγκη τοῦ λαοῦ. Πρὸς τὸ σκοπὸ αὐτὸ χρησιμοποίησε τὸ διορατικὸ χάρισμα που τοῦ εἶχε δώσει ὁ Θεός. ῾Ο ἅγιος προφήτευε τὴν ἀπελευθέρωση καὶ ἀποκατάσταση τοῦ ἔθνους. Οἱ προφητεῖες τοῦ ἁγίου Κοσμᾶ εἶναι πολλὲς καὶ ἀξιόλογες. Πολλὲς ἀπ᾿ αὐτὲς ἔχουν ἤδη πραγματοποιηθεῖ. ῾Υπάρχουν καὶ πολλὲς ἄλλες ποὺ θὰ πραγματοποιηθοῦν στὸ μέλλον.
᾿Επίλογος. ῾Ο παπα-Κοσμᾶς εἶναι ἅγιος τῆς ᾿Εκκλησίας μας καὶ ἀπόστολος τοῦ ἔθνους μας. Οἱ δύο αὐτὲς ἰδιότητες μᾶς δείχνουν τὸ δρόμο ποὺ πρέπει κι ἐμεῖς νὰ ἀκολουθήσουμε· ἁγιότητα συδυασμένη μὲ τὴ φιλοπατρία. Γιὰ μᾶς τοὺς ὀρθοδόξους ῞Ελληνες ἡ ἁγιότητα δὲν ἀποκόπτεται ἀπὸ τὴν φιλοπατρία, ἡ ᾿Εκκλησία δὲν μᾶς ἀπομακρύνει ἀπὸ τὴν Πολιτεία. ᾿Ορθοδοξία εἶναι τρόπος ζωῆς, ὅπου ἡ πίστη συνδυάζεται καὶ συνδέεται στενὰ μὲ τὴν καθημερινὴ ζωή μας ὡς ἀτόμων καὶ ὡς ἔθνους.
(1979)
Μητροπολίτης ᾿Αχελῴου Εὐθύμιος (†2019)
Πρβλ. Εὐθυμίου Κ. Στύλιου, μητροπολίτου ᾿Αχελῴου, «Λόγος ζωῆς» (ὀρθόδοξο κηρυγματικὸ θεματολόγιο), ᾿Αθήνα 2001.