8η Κυριακὴ Ματθαίου, «῾Η πρόνοια τοῦ Θεοῦ»
῾Ο Χριστὸς ἀγάπησε τὸν λαό
8η Κυριακη Ματθαίου, Εὐαγγέλιον Ματθ. 14:14-22
«᾿Εσπλαγχνίσθη ἐπ᾿ αὐτοῖς».
Προοίμιον. Στὴν ἀρχαιότητα περιφρονοῦσαν τὸν ἁπλὸ λαό. ᾿Αξία εἶχαν μόνο οἱ μορφωμένοι, οἱ δυνατοί, οἱ πλούσιοι. Οἱ ἁπλοὶ ἄνθρωποι ἦσαν δοῦλοι στοὺς βασιλεῖς καὶ στοὺς εἰδωλατρικοὺς θεούς. ᾿Εχρησιμοποιοῦντο γιὰ νὰ κτίζουν ἀνάκτορα γιὰ τοὺς βασιλεῖς, ναοὺς γιὰ τοὺς θεοὺς καὶ φρούρια καὶ μνημεῖα. ᾿Ακόμη καὶ αὐτὸν τὸν Παρθενώνα τὸν ἔκτισαν οἱ δοῦλοι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης.
α. ῾Ο Χριστὸς ἀγάπησε τὸν λαό. ῾Ο Χριστὸς ἐνδιαφέρθηκε γιὰ τὴ διατροφή τους. Θεράπευε τοὺς ἀρρώστους, ἀνέσταινε τοὺς νεκρούς τους, κτυποῦσε τοὺς ἄδικους ὑποκριτὲς κρατικοὺς καὶ θρησκευτικοὺς ἄρχοντες. «Οὐαὶ ὑμῖν, γραμματεῖς καὶ φαρισαῖοι, ὑποκριταί»!
β. ῾Η ᾿Ορθόδοξη ᾿Εκκλησία ὡς ᾿Εκκλησία τοῦ λαοῦ. ῾Η ᾿Ορθόδοξη ᾿Εκκλησία δὲν εἶναι μόνο γιὰ τοὺς μορφωμένους, τοὺς ἐπωνύμους, τοὺς εὐγενεῖς κατὰ κόσμον, ἀλλὰ γιὰ ὅλο τὸν λαό. ῾Ο λαός, οἱ «λαϊκοί», ἄνδρες καὶ γυναῖκες, εἶναι ἰσότιμα μέλη τοῦ σώματος τῆς ᾿Εκκλησίας, ἡ μεγάλη δύναμη τῆς ᾿Ορθοδοξίας.
᾿Επίλογος. Στὶς μέρες μας ἐπικρατοῦν φιλολαϊκὰ πολιτεύματα. Στὶς περισσότερες ὅμως περιπτώσεις καὶ στὰ δημοκρατικὰ καθεστῶτα εὐνοοῦνται συνήθως «μερικοί» καὶ ἀγνοεῖται ὁ πολὺς λαός. ῾Ο Χριστὸς καὶ ἡ ᾿Εκκλησία παραμένουν οἱ μόνοι φίλοι καὶ ὑποστηρικταὶ τοῦ λαοῦ. Νοιάζονται γιὰ τὰ πραγματικὰ πνευματικὰ καὶ ὑλικὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ.
Πίστη στὴν πρόνοια τοῦ Θεοῦ
«Ἔφαγον πάντες καὶ ἐχορτάσθησαν».
Προοίμιον. ᾿Απὸ τὸν 19ο αἰώνα ὁ πληθυσμὸς τῆς γῆς ἄρχισε νὰ πολλαπλασιάζεται ραγδαίως. Μαζὶ ἐμφανίσθηκε καὶ ἡ θεωρία ὅτι ἡ αὔξηση αὐτὴ τοῦ πληθυσμοῦ εἶναι ἀντιστρόφως ἀνάλογη πρὸς τὴν αὔξηση τῶν ἀγαθῶν τῆς γῆς· ποὺ σημαίνει: πολλὰ στόματα, λίγα ἀγαθά. ᾿Απὸ πνευματικὴ ἄποψη ἡ θεωρία αὐτὴ εἶχε τὴν ἑξῆς ἔννοια· «᾿Ο Θεὸς ἔχασε τὸν ἐλεγχο τοῦ πληθυσμοῦ τῆς γῆς. ᾿Εμεῖς οἱ ἴδιοι πρέπει νὰ ἀναλάβουμε νὰ μειώσουμε τὸν πληθυσμό»!
α. ᾿Ανατροπὴ τῆς θεωρίας. Στὸν 20ὸν ὅμως αἰώνα ἡ θεωρία αὐτὴ ἀνατράπηκε. Διότι ναὶ μὲν ὁ πληθυσμὸς αὐξήθηκε, ἀλλὰ καὶ τὰ ἀγαθὰ τῆς γῆς πολλαπλασιάσθηκαν σὲ ὑψηλοὺς δεῖχτες. ᾿Επίσης παρατηρήθηκε ὅτι οἱ πλούσιες χῶρες ποὺ ἔχουν μεγάλη παραγωγὴ ἀγαθῶν ἔχουν λιγότερο πληθυσμό, ἐνῶ ἀντίστοιχα οἱ φτωχὲς χῶρες ἔχουν λιγότερα ἀγαθὰ καὶ μεγαλύτερο πληθυσμὸ (πληροφορία τοῦ ΟΗΕ).
β. «Μοιράστε τὸ ψωμί». ᾿Αποδείχθηκε λοιπὸν ὅτι δὲν φταίει ὁ ὑπερπληθυσμὸς γιὰ τὴν ἔλλειψη ἀγαθῶν, ἀλλὰ φταίει ἡ ἔλλειψη ἀγάπης καὶ δικαιοσύνης. Τὰ ἀγαθὰ αὐξάνονται, δὲν γίνεται ὅμως δίκαιη κατανομὴ σὲ ὅλους τοὺς κατοίκους τοῦ πλανήτη μας. ῾Ο Θεὸς προνοεῖ γιὰ ὅλα τὰ πλάσματά του. Οἱ ἄνθρωποι ὅμως ἀποδεικνύονται ἄδικοι, κλέφτες, ἐκμεταλλευτές, καὶ αὐτοὶ εἶναι ποὺ προκαλοῦν τὴν ἀνισότητα, τὴ φτώχεια καὶ τὴ δυστυχία.
᾿Επίλογος. ῾Ο προφήτης ᾿Ησαΐας ἔγραψε καὶ ἡ ᾿Εκκλησία τὸ ἐπαναλαμβάνει κάθε Μεγάλη ῾Εβδομάδα· «Δικαιοσύνην μάθετε οἱ ἐνοικοῦντες ἐπὶ τῆς γῆς».
Δὲν θὰ διδάξουμε ἐμεῖς τὸν Θεὸ τὸ τί πρέπει νὰ κάνει. ᾿Εμεῖς οἱ ἄνθρωποι πρέπει νὰ μάθουμε νὰ ζοῦμε μὲ δικαιοσύνη καὶ ἀγάπη· νὰ διανέμουμε μὲ δικαιοσύνη καὶ ἀγάπη τὰ ἀγαθὰ ποὺ μᾶς δίνει ἡ πρόνοιά του.
῾Ο ρόλος τῶν ἀνδρῶν στὴν ἱερὴ ἱστορία
«Ἦσαν ἄνδρες ὡσεὶ πεντακισχίλιοι».
Προοίμιον. Στὴν ἱερὴ ἱστορία διαδραμάτισαν σπουδαῖο ρόλο τόσο οἱ ἄνδρες ὅσο καὶ οἱ γυναῖκες. Σήμερα θὰ γίνει λόγος μόνο γιὰ τοὺς ἄνδρες.
α. ῾Η συμβολὴ τῶν ἀνδρῶν στὴν ἱερὴ ἱστορία. Δίκαιοι καὶ ἅγιοι ἄνδρες δάνεισαν τὴν καρδιά τους, τὰ χέρια τους, τὰ πόδια τους καὶ ὁλόκληρη τὴν ὕπαρξή τους, γιὰ νὰ ἐργασθεῖ ὁ Θεὸς διὰ μέσου αὐτῶν τὸ ἔργο τῆς σωτηρίας τῶν ἀνθρώπων. Μὲ τὸ ζῆλο καὶ τὴ δράση τους ἄφησαν ἀνεξίτηλα τὰ σημάδια τοῦ Θεοῦ πάνω στὴν ἱστορία. ῾Ο ἀπόστολος Παῦλος ἀναφερόμενος ὀνομαστικῶς στοὺς ἄνδρες αὐτοὺς λέγει· «ἐπιλείψει με (δέν θὰ μὲ φθάσει) ὁ χρόνος διηγούμενον» (Εβρ. 11:32). Ἄνδρες ἁπλοί, ἀλλὰ καὶ ἐπιφανεῖς, λόγιοι, ἀλλὰ καὶ ἀγράμματοι, πλούσιοι, ἀλλὰ καὶ φτωχοί, βασιλεῖς καὶ αὐτοκράτορες, ἀλλα καὶ ἀνώνυμοι καὶ ἄσημοι στὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Θεοῦ! Ἄνδρες ἀπ᾿ ὅλα τὰ ἐπαγγέλματα· γεωργοί, κτηνοτρόφοι, στρατιῶτες, φιλόσοφοι, ποιητές, μουσουργοί...
β. ῾Η στάση τῶν ἀνδρῶν σήμερα. Οἱ στατιστικὲς μαρτυροῦν ὅτι οἱ ἄνδρες σήμερα ὑστεροῦν ὡς πρὸς τὴν θρησκευτικότητα. Σὲ ποιούς λόγους ὀφείλεται τὸ φαινόμενον αὐτό; Κατ᾿ ἀρχὰς στὸν ἀνδρικὸ ἐγωϊσμό, ποὺ ἐμποδίζει τὸν ἄνδρα νὰ ὑποταχθεῖ στὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ. Εἶναι ἐπίσης ἡ ὑπεραπασχόληση, ποὺ καλύπτει ὅλο τὸν χρόνο καὶ τὴ δραστηριότητα τῶν συγχρόνων ἀνδρῶν. Εἶναι οἱ πειρασμοὶ τοῦ πλουτισμοῦ, τῆς κοινωνικῆς προβολῆς καὶ γενικὰ τῶν ἀπολαύσεων ποὺ ἀπορροφοῦν ὅλα τὰ ἐνδιαφέροντα τῶν συγχρόνων ἀνδρῶν.
᾿Επίλογος. ῾Η σημασία τῆς ἀγωγῆς τῶν ἀγοριῶν. Μέσα στὴν οἰκογένεια, στὸ σχολεῖο, στὴν ἐνορία. Πρέπει οἱ νέοι νὰ μάθουν νὰ σέβονται τὸν Θεό· νὰ γίνονται φίλοι καὶ συνεργάτες τοῦ Θεοῦ «εἰς πᾶν ἔργον ἀγαθόν».
Τὸ πρόβλημα τῆς ἐπιβίωσης
«Ἔφαγον πάντες».
Προοίμιον. ᾿Ερωτήματα ποὺ μᾶς ἀπασχολοῦν ὅλους· «Πῶς θὰ ζήσω; Πῶς θὰ τὰ βγάλω πέρα; Πῶς θὰ συντηρήσω τὴν οἰκογένειά μου;»
α. Λαθεμένα συμπεράσματα. Οἱ μαθηταὶ τοῦ Χριστοῦ διαπίστωσαν μόνο τὸ ὅτι δὲν ἐπαρκοῦσαν τὰ τρόφιμα ποὺ εἶχαν γιὰ νὰ ταΐσουν 5000 καὶ πλέον ἀνθρώπους. Δὲν ἐλαβαν ὑπ᾿ ὄψιν τους πὼς εἶχαν μαζί τους ἐκεῖνον ποὺ ἔθρεψε ἑκατομμύρια ᾿Ιουδαίους στὴν ἔρημο μὲ τὸ «μάννα».
Τὸ ἴδιο λάθος κάνομε κι ἐμεῖς. Περιοριζόμαστε στὰ πράγματα, στοὺς ἀριθμούς, στὰ λίγα ἢ πολλὰ ποὺ ὑπάρχουν. Καὶ καταλήγομε σὲ λαθεμένα συμπεράσματα καὶ ἀποφάσεις· στὴν κλοπή, τὴν ἀπάτη, τὸ ἔγκλημα, τοὺς πολέμους...
β. ῾Η παρουσία τοῦ Θεοῦ στὴ ζωή μας. Τὸ πᾶν ὅμως στὴ ζωὴ δὲν εἶναι τὰ πράγματα, τὸ «ἔχειν», ἀλλὰ ἡ παρουσία τοῦ Θεοῦ. Γιὰ τὸ πρόβλημα τῆς ἐπιβίωσής μας χτυπᾶμε ὅλες τὶς πόρτες, ἐκτὸς ἀπὸ τὴν πόρτα τοῦ Θεοῦ. Κάνουμε σὰν νὰ μὴν ὑπάρχει Θεός. Λησμονοῦμε ἢ καὶ ἀγνοοῦμε τὸν Θεὸ Πατέρα.
᾿Επίλογος. Τὸ λουλούδι δὲν μπορεῖ νὰ ζήσει χωρὶς τὸν ἥλιο. ῎Ετσι κι ἐμεῖς· δὲν μποροῦμε νὰ ζήσουμε χωρὶς Θεό. Δυστυχοῦμε, ὄχι γιατὶ μᾶς λείπουν τὰ πράγματα, τὸ «ἔχειν», ἀλλὰ γιατὶ μᾶς λείπει ἡ εὐλογία τοῦ Θεοῦ. ῍Ας ἀκούσουμε τὴν πεῖρα τῆς ᾿Εκκλησίας· «Πλούσιοι ἐπτώχευσαν καὶ ἐπείνασαν· οἱ δὲ ἐκζητοῦντες τὸν Κύριον οὐκ ἐλαττωθήσονται παντὸς ἀγαθοῦ» (βλ. καὶ «Ζητεῖτε πρῶτον τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ καὶ ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμῖν», Ματθ. 6:33).
Μητροπολίτης ᾿Αχελῴου Εὐθύμιος (†2019)
Πρβλ. Εὐθυμίου Κ. Στύλιου, μητροπολίτου ᾿Αχελῴου, «Λόγος ζωῆς» (ὀρθόδοξο κηρυγματικὸ θεματολόγιο), ᾿Αθήνα 2001.