8η Κυριακὴ ᾿Επιστολῶν, «῎Οχι σχίσματα»
῾Ενότητα καὶ ὄχι σχίσματα
8η Κυριακὴ ᾿Επιστολῶν, ᾿Αποστολικὸ ἀνάγνωσμα Α΄ Κορ. 1:10-17
«Μὴ ᾖ ἐν ὑμῖν σχίσματα».
Προοίμιον. ῾Ο Χριστὸς λίγο πρὶν ἀπὸ τὸ πάθος του προσευχήθηκε γιὰ τὴν ἑνότητα τῶν χριστιανῶν. Τὸ αἴτημα τοῦ Χριστοῦ πρὸς τὸν Θεὸ Πατέρα ἦταν· «῞Ινα ὧσιν ἕν, καθὼς ἡμεῖς». Καὶ ὁ ἀπόστολος σήμερα συνιστᾶ· «Μὴ ᾖ ἐν ὑμῖν σχίσματα». ῾Ωστόσο, τόσο στὴν ἀρχαία ᾿Εκκλησία τῆς Κορίνθου ὅσο καὶ στὴ σημερινὴ χριστιανικὴ ᾿Εκκλησία ὑπάρχουν διαιρέσεις καὶ σχίσματα. Ποῦ ἄραγε ὀφείλεται τὸ φαινόμενον αὐτό;
α. ῾Ο παράγων ἄνθρωπος. ῾Ο χριστιανισμὸς ἱδρύθηκε ἀπὸ τὸν ἐνανθρωπήσαντα Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καὶ συγκροτήθηκε σὲ σῶμα ἀπὸ τὸ ῞Αγιον Πνεῦμα. ῾Η χριστιανικὴ ᾿Εκκλησία εἶναι λοιπὸν θεοΐδρυτος θεσμός. ᾿Επειδὴ ὅμως μέλη της εἶναι οἱ ἄνθρωποι, ἡ ᾿Εκκλησία ἀποκτᾶ καὶ ἀνθρώπινο χαρακτήρα. Τὸ θεϊκὸ στοιχεῖο τῆς ᾿Εκκλησίας, ὁ Χριστὸς καὶ τὸ ῞Αγιον Πνεῦμα, εἶναι παράγοντες ἑνότητος, ἐνῶ τὸ ἀνθρώπινο στοιχεῖο, οἱ ἄνθρωποι, γίνονται πολλὲς φορὲς παράγοντες διάσπασης καὶ διαχωρισμοῦ. Τὰ σχίσματα τῆς ἀρχαίας ᾿Εκκλησίας τῆς Κορίνθου καὶ τὸ μεγάλο σχίσμα τῆς ᾿Εκκλησίας, τὰ σχίσματα τῶν αἱρέσεων κλπ. εἶναι ἀπὸ τὰ πιὸ χαρακτηριστικὰ ποὺ σφραγίζουν τὸν θεσμὸ τῆς ᾿Εκκλησίας. Στὴν ἐποχὴ τοῦ σχίσματος τῶν αἱρετικῶν ἀρειανῶν ὁ Χριστὸς φανερώθηκε στὸν πατριάρχη τῆς ᾿Αλεξανδρείας Πέτρο μὲ σχισμένο χιτώνα. ῾Ο πατριάρχης ρώτησε τὸν Χριστό· «Τίς σου τὸν χιτῶνα διεῖλε;» καὶ ὁ Χριστὸς ἀπάντησε: «῎Αρειος ὁ ἄφρων»!
β. ῾Η ὑπέρβαση τῶν ὁρίων. Τὰ σχίσματα στὴν ᾿Εκκλησία προῆλθαν καὶ προέρχονται, διότι ὁ ἀνθρώπινος παράγων τίθεται πολλὲς φορὲς πάνω ἀπὸ τὸν θεῖο παράγοντα. Οἱ ἄνθρωποι τῆς ᾿Εκκλησίας ὑπερβαίνουν μερικὲς φορὲς τὰ ὅρια καὶ ἐπιχειροῦν νὰ εἰσέλθουν στὸ χῶρο τοῦ θείου παράγοντα. ᾿Αρχηγὸς ὅμως καὶ κεφαλὴ τῆς ᾿Εκκλησίας δὲν εἶναι ἄνθρωπος, ἀλλὰ ὁ Θεάνθρωπος Χριστός. ῾Οποιοσδήποτε ἀθετήσει αὐτὴ τὴν ἀρχὴ καὶ θελήσει νὰ ὑποκαταστήσει τὸν ἀρχηγό, τὸν Χριστό, συντελεῖ στὴ διαίρεση καὶ τὸν κατακερματισμὸ τοῦ σώματος τῆς ᾿Εκκλησίας. ῾Ο Χριστὸς εἶναι ὁ ἀναντικατάστατος ἀρχηγὸς τῆς ᾿Εκκλησίας. Ἦταν χθές, εἶναι σήμερα θὰ εἶναι καὶ αὔριο. ῾Ο Χριστὸς μόνον εἶναι ἐγγυητὴς τῆς ἑνότητος τῆς ᾿Εκκλησίας.
᾿Επίλογος. Οἱ ἄνθρωποι τῆς ᾿Εκκλησίας, οἱ ἐκκλησιαστικοὶ ἡγέτες, πρέπει νὰ συνειδητοποιοῦν ὅτι ἂν καὶ κατέχουν ὑψηλὲς θέσεις μέσα στὸ σῶμα τῆς ᾿Εκκλησίας, ἐντούτοις δὲν εἶναι ἀρχηγοί, ἀλλὰ μέλη τῆς ᾿Εκκλησίας. ῾Η θέση τοῦ ἀρχηγοῦ εἶναι πάντοτε καὶ μονίμως κατειλημμένη καὶ ἡ βασιλεία τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἀδιάδοχος. Στὶς Οἰκουμενικὲς Συνόδους ἡ θέση τοῦ Χριστοῦ ἀφηνόταν κενή. ῾Η ᾿Ορθοδοξία δὲν διοικεῖται ἀπὸ ἕναν ἄνθρωπο, ἀλλὰ ἀπὸ τὴ Σύνοδο τῶν ᾿Επισκόπων τῆς ᾿Εκκλησίας. ῞Οσοι ἔχομε τὴν τιμὴ νὰ εἴμαστε μέλη τῆς ᾿Εκκλησίας, ἂς προσέχουμε· ὁ ρόλος μας δὲν εἶναι νὰ ἑρίζουμε γιὰ «πρωτοκαθεδρίες» (Μτθ. 23:6) καὶ νὰ σχίζουμε τὸν «ἄρραφο χιτώνα» τοῦ Χριστοῦ, ἀλλὰ νὰ σπουδάζουμε «τηρεῖν τὴν ἑνότητα τοῦ Πνεύματος ἐν τῷ συνδέσμῳ τῆς εἰρήνης» (᾿Εφεσ. 4:3).
(*1999)
Μητροπολίτης ᾿Αχελῴου Εὐθύμιος (†2019)
Πρβλ. Εὐθυμίου Κ. Στύλιου, μητροπολίτου ᾿Αχελῴου, «Λόγος ζωῆς» (ὀρθόδοξο κηρυγματικὸ θεματολόγιο), ᾿Αθήνα 2001.