᾿Ιουλίου 26, μνήμη ἁγίας Παρασκευῆς
Παράθυρα τοῦ οὐρανοῦ
᾿Ιουλίου 26, μνήμη ἁγίας Παρασκευῆς
«Θαυμαστὸς ὁ Θεὸς ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ».
Προοίμιον. ῞Οταν βλέπεις τὸν ἥλιο, τὴ σελήνη καὶ τὰ ἄστρα τοῦ οὐρανοῦ, βλέπεις τὸν ἴδιο τὸν δημιουργό. Διότι τὰ δημιουργήματα εἶναι «ἔργα τῶν δακτύλων» τοῦ δημιουργοῦ. Τὸ ἴδιο καὶ οἱ ἅγιοι· εἶναι ἔργα τῆς θείας χάρης. Βλέποντας ἑπομένως τοὺς ἁγίους βλέπεις τὰ ἴχνη τῆς παρουσίας καὶ τῆς ἁγιότητος τοῦ Θεοῦ.
α. Κατ᾿ ἐνώπιον Θεοῦ. ῾Ο ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλὸς ἔλεγε ὅτι ἡ ἁγία Παρασκευὴ εἶχε συνεχῶς τὸ πρόσωπό της στραμμένο στὸ πρόσωπο τοῦ Θεοῦ. Δὲν εἶχε ἄλλα πρότυπα καὶ ἰνδάλματα· οὔτε τὸν αὐτοκράτορα οὔτε τοὺς σοφοὺς οὔτε τοὺς ἀθλητές. ᾿Ατένιζε τὸν Θεό, ἀντέγραφε τὸ κάλλος του καὶ ἀντανακλοῦσε τὸ φῶς τῆς δόξης του. Οἱ ἄνθρωποι στὸ πρόσωπο τῆς ἁγίας Παρασκευῆς ἔβλεπαν τὸ φῶς τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ.
Στὰ πρόσωπα τῶν ἁγίων βλέπομε τὸν ἴδιο τὸν Θεό. Στὶς εἰκόνες τῶν ἁγίων τὸ φωτοστέφανο ποὺ περιβάλλει τὸ κεφάλι τους δὲν προέρχεται ἀπὸ τοὺς ἴδιους, ἀλλὰ εἶναι ἡ ἀντανάκλαση τοῦ φωτὸς τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ στὸ πρόσωπό τους. Οἱ ἅγιοι ἑπομένως εἶναι καθρέφτες, ποὺ ἀκτινοβολοῦν τὸ φῶς ποὺ δέχονται ἀπὸ τὸ πρόσωπο τοῦ Θεοῦ, τὸ ὁποῖο ἀτενίζουν συνεχῶς. ῾Η ὀρθόδοξη εἰκονογραφικὴ παράδοση ζωγραφίζει τοὺς ἁγίους πάντοτε «κατὰ πρόσωπον», ποὺ φανερώνει ὅτι βρίσκονται ἀκριβῶς ἔναντι (ἐνώπιον) τοῦ Θεοῦ, τὸν ὁποῖον ἀτενίζουν κατὰ πρόσωπον (παρρησία).
β. ᾿Αγωγοὶ τῆς θείας χάρης. ῾Η ἁγία Παρασκευὴ ἦταν καὶ εἶναι θαυματουργός. Καὶ ἡ δύναμη τοῦ θαύματος, ὅπως καὶ τὸ φωτοστέφανο τῆς δόξης δὲν ἀνήκει στοὺς ἁγίους, ἀλλὰ στὸν Θεό. Οἱ ἅγιοι εἶναι ἀγωγοὶ τῆς χάρης τοῦ Θεοῦ ποὺ θαυματουργεῖ. ᾿Ακόμη καὶ ὁ θεάνθρωπος Χριστὸς ἔλεγε ὅτι «῾Ο πατὴρ ὁ ἐν ἐμοὶ μένων, αὐτὸς ποιεῖ τὰ ἔργα» (Ιωάν. 12:10). Οἱ ἅγιοι διοχετεύουν τὴ χάρη τοῦ Θεοῦ στοὺς ἀνθρώπους. Εἶναι παράθυρα τοῦ οὐρανοῦ ἀνοιχτά, ἀπὸ τὰ ὁποῖα περνάει τὸ φῶς καὶ ἡ δύναμη τοῦ Θεοῦ πρὸς τοὺς ἀνθρώπους.
᾿Επίλογος. ῾Ο Χριστὸς μετὰ τὴν ἀνάληψή του στοὺς οὐρανοὺς δὲν εἶναι βέβαια πανταχοῦ παρὼν ὡς Θεός, ἡ παρουσία του ὅμως δὲν γίνεται ἀντιληπτὴ διὰ τῶν ἁπλῶν αἰσθήσεων. ῾Ωστόσο ἡ παρουσία τοῦ Χριστοῦ γίνεται ἀντιληπτὴ διὰ τῶν ἁγίων. Τὸν ἥλιο δὲν μποροῦμε νὰ τὸν δοῦμε, βλέπομε ὅμως τὶς ἀκτίνες του νὰ φωτίζουν τὸ πρόσωπο τῆς γῆς. Οἱ ἅγιοι εἶναι οἱ ἀκτίνες τοῦ θείου φωτὸς ποὺ φωτίζουν, ὁδηγοῦν καὶ θεραπεύουν τοὺς ἀνθρώπους. «Θαυμαστὸς ὁ Θεὸς ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ».
(1981)
Σκόπευση κατακόρυφη
«Τὸν νυμφίον ποθήσασα, κατ᾿ ἴχνος ἐβάδισας».
Προοίμιον. ῾Η ὁσιομάρτυς Παρασκευὴ ἦταν ἕνα νεαρὸ κορίτσι τῆς Ρώμης. Ἦταν χριστιανὴ στὴν ἐποχὴ τῶν διωγμῶν. ῾Ωστόσο ἡ Ρωμαία αὐτὴ χριστιανὴ νίκησε ὄχι μόνο τοὺς ἰσχυροὺς τῆς ἐποχῆς της, ἀλλὰ καὶ τὸν χρόνο· τὸ ἀστέρι της λάμπει στὸ στερέωμα μέχρι σήμερα.
α. ῾Ο στόχος τῆς ζωῆς της. ῾Η ἁγία Παρασκευὴ ζοῦσε στὴ Ρώμη, μαζὶ μὲ ἄλλα κορίτσια τῆς ἐποχῆς της. Ἦταν ὅμως διαφορετική. Σὲ τί διέφερε; στὸ ὅτι εἶχε στόχο στὴ ζωή της. ῾Ο στόχος της ἦταν ἄριστος. Οὔτε δεξιὰ οὔτε ἀριστερὰ οὔτε ὁριζόντια, στὰ πρόσωπα τῶν ἰσχυρῶν τῆς ἐποχῆς της. ῾Η ἁγία σκόπευε κατακόρυφα. Σκόπευε τὸν Θεό. Αὐτὸν ἀγαποῦσε, αὐτὸν ποθοῦσε καὶ γι᾿ αὐτὸν ἐξιώθηκε νὰ χύσει τὸ παρθενικὸ αἷμα της...
β. Λάθος σκόπευση. Σὲ τί διαφέρουμε πολλοὶ ἀπὸ μᾶς ἀπὸ τὴν ἁγία; Στὴ σκόπευση. Στοὺς στόχους ποὺ βάζομε στὴ ζωή μας. Οἱ στόχοι μας εἶναι κοντινοί, μικροί, τιποτένιοι (παραδείγματα ἀπὸ τοὺς στόχους ποὺ βάζουν οἱ ἄνθρωποι στὴ ζωή τους καὶ ἰδιαίτερα οἱ νέοι). Πολλοὶ ἀπὸ τοὺς στόχους αὐτοὺς εἶναι καλοί, εἶναι ὅμως ταπεινοὶ γιὰ τὸν ἄνθρωπο, ποὺ πλάσθηκε «κατ᾿ εἰκόνα Θεοῦ» καὶ «Θεὸς εἶναι κεκελευσμένος» (Μ. Βασίλειος).
᾿Επίλογος. «Τιμὴ μάρτυρος, μίμησις μάρτυρος» λένε οἱ Πατέρες τῆς ᾿Εκκλησίας μας. ῾Ο Θεὸς ἀνέδειξε τοὺς μάρτυρες ὄχι γιὰ νὰ τοὺς θαυμάζουμε, ἀλλὰ γιὰ νὰ μιμούμαστε τὸ ἅγιο παράδειγμά τους. ᾿Απὸ τὴν ἁγία Παρασκευὴ ἂς μάθουμε σκοπευτική· νὰ ἔχουμε στόχο τὸν Θεὸ καὶ νὰ σκοπεύουμε στὴν ἀγάπη του «ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς καὶ ἐξ ὅλης τῆς διανοίας μας».
(1981)
Μητροπολίτης ᾿Αχελῴου Εὐθύμιος (†2019)
Πρβλ. Εὐθυμίου Κ. Στύλιου, μητροπολίτου ᾿Αχελῴου, «Λόγος ζωῆς» (ὀρθόδοξο κηρυγματικὸ θεματολόγιο), ᾿Αθήνα 2001.