᾿Ιουλίου 25 (ἀπόστολος), ἁγίας ῎Αννης
Παιδιὰ τῆς Σάρρας οἱ Χριστιανοί
25 Ἰουλίου, ἁγίας ῎Αννης, ἀποστολικὸ ἀνάγνωσμα Γα 4:22-27
Στὴ μνήμη τῆς ἁγίας Ἄννης, μητέρας τῆς παρθένου Μαρίας, ἡ ἐκκλησία ὅρισε νὰ διαβάζεται περικοπὴ ἀπὸ τὴν πρὸς Γαλάτας Ἐπιστολὴ τοῦ ἀποστόλου Παύλου. Ὅπως ἔχουμε πεῖ καὶ ἄλλοτε, στὴν ἐκκλησία τῆς Γαλατίας, ποὺ εἶχε ἱδρύσει ὁ ἀπόστολος, μπῆκαν ὡς μονιοὶ οἱ ἰουδαΐζοντες, οἱ ὁποῖοι ἐπέβαλαν στοὺς Χριστιανούς, παράλληλα πρὸς τὴ χριστιανικὴ πίστη, νὰ τηροῦν καὶ τὴν περιτομὴ καὶ τὸ σάββατο. Διότι χωρὶς αὐτά, τοὺς ἔλεγαν, δὲν μποροῦν νὰ σωθοῦν. Καὶ οἱ ἄνθρωποι μπερδεύτηκαν. Δὲν ἤξεραν τί νὰ κάνουν. Ἄλλοι ἔτσι, ἄλλοι ἀλλιῶς.
῾Ο ἀπόστολος στὴν ἐπιστολή του ἀναπτύσσει ἐπιχειρήματα, μὲ τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύει ὅτι οἱ ἰουδαϊκὲς αὐτὲς συνήθειες ὄχι μόνο δὲν τοὺς σῴζουν, ἀλλὰ καὶ τοὺς γυρίζουν πίσω στὴ θρησκεία τοῦ μωσαϊκοῦ νόμου. Τοὺς ὑποβιβάζουν. Τοὺς ξαναφέρνουν στὴ δουλεία, ἐνῷ ὁ Χριστὸς τοὺς ἐλευθέρωσε. Τὸ σπουδαῖο ἐπιχείρημα τοῦ Παύλου εἶναι ὅτι καὶ ὁ ἴδιος ὁ νόμος συνιστᾷ τὴ ζωὴ τῆς πίστεως καὶ ὄχι τὴ ζωὴ τοῦ νόμου, τὴ ζωὴ τῆς ἐλευθερίας καὶ ὄχι τὴ ζωὴ τῆς δουλείας, τὴ ζωὴ τῆς ἀνωτέρας καταγωγῆς καὶ ὄχι τῆς κατωτέρας. Καὶ ἐρωτᾷ· «Πέστε μου ἐσεῖς ποὺ θέλετε νὰ εἶστε κάτω ἀπὸ τὸ νόμο, δὲν ἀκοῦτε τί λέει ὁ νόμος;»
«Ἔχει γραφεῖ», λέει, «στὸ νόμο ὅτι ὁ ᾿Αβραὰμ ἀπέκτησε δύο γιούς, τὸν ᾿Ισμαὴλ ἀπὸ τὴ δούλη του ῎Αγαρ, καὶ τὸν Ἰσαὰκ ἀπὸ τὴν ἐλεύθερη Σάρρα». Θέλει νὰ πεῖ ὅτι δὲν ἦταν τῆς ἴδιας ἀξίας αὐτὰ τὰ δύο παιδιά του, διότι ὁ γιὸς τῆς δούλης ἦταν δοῦλος καὶ ὁ γιὸς τῆς ἐλευθέρας ἦταν ἐλεύθερος καὶ κληρονόμος. Καὶ συνεχίζει· «᾿Αλλ’ ὁ μὲν γιὸς τῆς δούλης γεννήθηκε μὲ φυσικὸ τρόπο, σύμφωνα μὲ τὸ νόμο τῆς σάρκας, ἐνῷ ἀντιθέτως ὁ γιὸς τῆς ἐλευθέρας γεννήθηκε μὲ τὴ δύναμη μιᾶς ὑποσχέσεως ποὺ ἔδωσε ὁ Θεὸς στὸν Ἀβραάμ».
Ὁ Ἰωάννης Χρυσόστομος ἐξηγεῖ ὅτι ὁ Ἰσαὰκ ἦταν γνήσιος γιὸς τοῦ Ἀβραάμ, παρ᾿ ὅλο ὅτι δὲν γεννήθηκε μὲ τὴ φυσικὴ ἀκολουθία οὔτε μὲ τὸ νόμο τῶν γάμων κατὰ τὴ δύναμη τῆς σάρκας… ἀλλ’ ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ τὸν ἔπλασε μέσα στὴ νεκρὴ λόγῳ ἡλικίας καὶ βλάβης μήτρα της. Δὲν συμβαίνει τὸ ἴδιο καὶ μὲ τὸν Ἰσμαήλ, ποὺ ἦταν δοῦλος, ἀφοῦ ἐκεῖνος γεννιέται ἀπὸ τὰ δεσμὰ τῆς φύσεως καὶ ἀπὸ τὴ φυσικὴ συνήθεια τοῦ γάμου. Τιμιότερος… καὶ θαυμαστότερος… καὶ πνευματικότερος ἦταν ἐκεῖνος ποὺ δὲν γεννήθηκε ἀπὸ σάρκα ἀπὸ ἐκεῖνον ποὺ γεννήθηκε κατὰ σάρκα.
Καὶ συνεχίζει ὁ ἀπόστολος· «Αὐτὰ ὅμως, τὸ πῶς δηλαδὴ γεννήθηκε ὁ ᾿Ισαὰκ καὶ ὁ ᾿Ισμαήλ, ἔχουν ἀλληγορικὴ σημασία. Παρ᾿ ὅλο ποὺ εἶναι ἱστορικὰ γεγονότα, ἐντούτοις προεικονίζουν γεγονότα τῆς νέας διαθήκης. Διότι οἱ δύο αὐτὲς γυναῖκες, ἡ ῎Αγαρ ποὺ γέννησε τὸν Ἰσμαήλ, καὶ ἡ Σάρρα ποὺ γέννησε τὸν Ἰσαάκ, προεικονίζουν τὶς δύο διαθῆκες. Ἡ μία προεικονίζει τὴ διαθήκη ποὺ δόθηκε στὸ ὅρος Σινά, καὶ γεννάει παιδιὰ-δούλους. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ Ἄγαρ. (῍Ας σημειωθεῖ δὲ ὅτι ῎Αγαρ εἶναι τὸ ὅρος Σινά. Τὸ Σινὰ τὸ γνωστὸ βουνὸ τῆς ᾿Αραβίας, πάνω στὸ ὁποῖο δόθηκε ὁ νόμος τοῦ Μωϋσῆ, λέγεται καὶ ῎Αγαρ σὲ μία ἐπιχώρια διάλεκτο. ᾿Αντιστοιχεῖ δὲ μὲ τὴν ἐπίγεια ᾿Ιερουσαλήμ, στὴν ὁποία δόθηκε ὁ νόμος τοῦ Σινά. Ἡ δὲ ἐπίγεια ᾿Ιερουσαλὴμ εἶναι δούλη μαζὶ μὲ τοὺς κατοίκους της, ὅπως καὶ ἡ ἴδια ἡ ῎Αγαρ ἦταν δούλη).
᾿Αντιθέτως ἡ ἄνω ᾿Ιερουσαλήμ, δηλαδὴ ἡ ᾿Εκκλησία, ποὺ τὰ μέλη της εἶναι ἄλλα ἐδῶ στὴ γῆ καὶ ἄλλα πάνω στὸν οὐρανό, εἶναι ἐλεύθερη. Αὐτὴ εἶναι ἡ μητέρα ὅλων μας ὅσοι εἴμαστε Χριστιανοί. Τὴ λέω μητέρα μας, λέει ὁ Παῦλος, διότι ἔτσι τὴν ὀνομάζει ὁ προφήτης ᾿Ησαΐας. Νὰ εἶσαι, λέει, γεμάτη ἀπὸ χαρὰ καὶ εὐφροσύνη ἐσύ, ποὺ πρὶν ἔρθει ὁ Χριστός, ἤσουνα στείρα καὶ δὲν γεννοῦσες. Κρᾶξε ἀπὸ χαρὰ καὶ φώναξε ἐσύ, ποὺ δὲν γνώρισες τὸν πόνο τῆς γέννας. Διότι τὰ παιδιὰ τὰ δικά σου εἶναι περισσότερα ἀπὸ τὰ παιδιὰ τῆς ἐπίγειας ᾿Ιερουσαλήμ, ποὺ εἶχε ἄντρα».
Στὰ λόγια αὐτὰ τοῦ προφήτου ᾿Ησαΐα ἡ ἰουδαϊκὴ θρησκεία καὶ ἡ χριστιανικὴ ἐκκλησία ἐμφανίζονται σὰν δύο γυναῖκες. Ἡ μία, ἡ ἰουδαϊκή, στὴν περίοδο ἀπὸ τὸν ᾿Αβραὰμ μέχρι τὸ Χριστὸ εἶχε ἄντρα τὸ Θεό, διότι ὁ Θεὸς ἦταν πάντα κοντά της καὶ τὴ στήριζε. Ἡ ἄλλη, ἡ ᾿Εκκλησία, ποὺ στὰ χρόνια ἐκεῖνα ἦταν ἀκόμη ἄγνωστη, ἢ μᾶλλον ὑπῆρχε στὴ σκέψη τοῦ Θεοῦ σὰν ἰδέα, δὲν εἶχε ἄντρα τὸ Θεὸ καὶ δὲν εἶχε παιδιά. Ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ὥρα ποὺ ἦρθε ὁ Χριστός, ἡ ἐκκλησία ἀπέκτησε πολὺ περισσότερα ἀπὸ τὰ παιδιὰ ποὺ ἀπέκτησε ἡ ἰουδαϊκὴ θρησκεία. Ἡ μὲν συναγωγή, σχολιάζει ὁ Ἰωάννης Χρυσόστομος, κράτησε σὰν παιδιά της μόνο τοὺς Ἰουδαίους, ἡ δὲ ἐκκλησία ἔκανε παιδιά της καὶ τοὺς ῞Ελληνες καὶ τοὺς βαρβάρους καὶ τὴ γῆ καὶ τὴ θάλασσα καὶ ὅλη τὴν οἰκουμένη τὴ γέμισε μὲ παιδιά.
Μὲ τὸ βιβλικὸ παράδειγμα τῆς ῎Αγαρ καὶ τῆς Σάρρας ὁ ἀπόστολος Παῦλος εἶναι σὰ νὰ ρωτάει τοὺς Γαλάτες· Ποιᾶς μάννας παιδιὰ θέλετε νὰ εἶστε; τῆς ῎Αγαρ ἢ τῆς Σάρρας; Παιδιὰ τῆς ῎Αγαρ εἶναι οἱ ᾿Ιουδαῖοι καὶ οἱ ᾿Ιουδαΐζοντες. Παιδιὰ τῆς Σάρρας εἶναι οἱ Χριστιανοί. Διαλέξτε καὶ πᾶρτε.
Ἀθανάσιος Γ. Σιαμάκης, ἀρχιμανδρίτης
Δημοσίευσις· 23 ἰουλίου 2010
http://www.symbole.gr/litlif/theho/leaa/325-25-