᾿Απόστολος Κυρ. ῾Αγ. Πάντων, «῎Ομορφος κόσμος»
῞Ενας ὄμορφος κόσμος
Κυριακὴ 1η Ματθαίου (῾Αγίων Πάντων), Εβρ. 11:33-12:2
«Οἱ ἅγιοι πάντες διὰ πίστεως κατηγωνίσαντο βασιλείας»
Προοίμιον. ῞Ενας ὄμορφος κόσμος προβάλλει σήμερα μπροστά μας. Εἶναι ὁ κόσμος τῶν ἁγίων καὶ ἡρώων τῆς πίστεως! ῞Ενα ἀναρίθμητο πλῆθος ἐκλεκτῶν ψυχῶν, ποὺ μὲ τὴν πίστη τους καὶ τοὺς ἡρωϊκοὺς ἀγῶνες τους λάμπουν σὰν φωτεινὰ ἀστέρια στὸ πνευματικὸ στερέωμα τῆς οἰκουμένης.
α. Δυνατοὶ ἄνθρωποι. Οἱ ἅγιοι ἦσαν ἄνθρωποι σὰν κι ἐμᾶς. Δὲν ἦσαν ὅμως συνηθισμένοι τύποι, ἄβουλα καὶ ἀνίσχυρα ὄντα. Μέσα τους ἔκρυβαν μία δύναμη καταπληκτική, ποὺ τοὺς ἔκανε πραγματικὰ δυνατούς. Ἦταν ἡ δύναμη τῆς πίστεως. Μὲ τὴ δύναμη αὐτή, ὅπως σημειώνει ὁ ἀπόστολος Παῦλος, ἔγιναν ἰσχυροὶ καὶ ἀνίκητοι στοὺς πνευματικοὺς πολέμους κλπ. (βλ. κείμενο).
Δυνατοὶ ἄνθρωποι! Μὴ σκέπτεσαι, ἀδελφέ μου, τοὺς ἀνθρώπους ποὺ κρατοῦν στὰ χέρια τους τὸ πολὺ χρῆμα, οὔτε τοὺς ἰσχυροὺς τῆς γῆς. Δὲν ἐννοοῦμε αὐτούς. Διότι δὲν μᾶς χρειάζεται μία δύναμη καταστροφῆς, ἀλλὰ μία δύναμη ζωῆς καὶ δημιουργίας. Καὶ ἡ δύναμη αὐτὴ εἶναι ἡ πίστη στὸν Χριστό.
β. ᾿Ασυμβίβαστοι ἀγωνισταί. Οἱ ἅγιοι ἔζησαν μέσα στὸν κόσμο, ἀλλὰ δὲν συμβιβάσθηκαν μὲ τὸν κόσμο. Κράτησαν τὴν πίστη τους χωρὶς συμβιβασμοὺς καὶ ὑποχωρήσεις. Σύνθημά τους παντοτινὸ ἦταν τὸ «πιστοί, ὁτιδήποτε κι ἂν μᾶς κοστίσει»! Γι᾿ αὐτὸ καὶ προτίμησαν νὰ διωχθοῦν, νὰ βασανισθοῦν, παρὰ νὰ συνθηκολογήσουν μὲ τὸν ἁμαρτωλὸ κόσμο. Ἔτσι, λέγει ὁ ᾿Απόστολος, «ἄλλοι μαστιγώθηκαν κλπ.» (βλ. κείμενο).
᾿Επίλογος. Δύσκολα πράγματα αὐτά, ἀσφαλῶς. ᾿Ενῶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος ἡ ἁμαρτία καὶ τὸ κακὸ εἶναι εὔκολα πράγματα. ῾Υπάρχει ὅμως ὁ τρόπος νὰ ἀντισταθοῦμε στὴν εὔκολη ζωὴ τοῦ κακοῦ καὶ τῆς ἁμαρτίας· νὰ μάθουμε νὰ ἀτενίζουμε στὸν ὄμορφο καὶ δυνατὸ κόσμο τῶν ἁγίων τῆς πίστεως καὶ πιὸ πολὺ στὸν «τῆς πίστεως ἀρχηγὸν καὶ τελειωτὴν (ποὺ φέρει σὲ πέρας τοὺς ἀγῶνες) ᾿Ιησοῦν»· στὴ στρατιὰ τῶν ἀγωνιστῶν καὶ νικητῶν τῆς ζωῆς καὶ στὸν ἀρχηγό τους. Καὶ νὰ ἀγωνιζόμαστε καὶ μεῖς μαζί τους «δι᾿ ὑπομονῆς τὸν προκείμενον ἡμῖν ἀγῶνα».
(1979)
ΟΙ ΑΓΙΟΙ ΜΑΡΤΥΡΕΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΜΑΣ
«Οὗτοι πάντες μαρτυρηθέντες διὰ τῆς πίστεως» (῾Εβρ. ια΄ 39).
Προοίμιον. ῞Οταν σκέπτεται κανεὶς τὴν ἡρωϊκὴ ἐκείνη ᾿Εκκλησία τῶν πρώτων αἰώνων, τὴν ᾿Εκκλησία τῶν ἁγίων μαρτύρων, διερωτᾶται· τί ἄραγε ἦταν ἐκεῖνο ποὺ ἔκανε τοὺς μάρτυρες νὰ βαδίζουν μὲ χαρὰ στὸ μαρτύριο, νὰ δέχονται εὐχαρίστως τὰ ποικίλα βασανιστήρια καὶ τελικὰ νὰ μὴ φοβοῦνται τὸν θάνατο; ῾Η ἀπάντηση εἶναι ὅτι τοὺς ἐνέπνεαν οἱ τρεῖς βασικὲς ἀρετὲς τοῦ Χριστιανισμοῦ, ἡ πίστη, ἡ ἐλπίδα καὶ ἡ ἀγάπη.
α. Πίστευαν στὸν Θεό. Μέσα σὲ ἕναν κόσμο ψεύδους, πλάνης καὶ θρησκευτικῆς ἄγνοιας, οἱ ἅγιοι μάρτυρες πίστευαν στὸν ζωντανὸ καὶ ἀληθινὸ Θεὸ τῆς θείας ᾿Αποκάλυψης. Καὶ ἡ πίστη τους αὐτὴ δὲν ἦταν ἁπλῶς ἕνα ἐξωτερικὸ καὶ διακοσμητικὸ στοιχεῖο, ἀλλὰ μία οὐσιαστικὴ καὶ ἀποφαστικὴ ἐπιλογὴ ζωῆς. Γι᾿ αὐτὸ καὶ ὅταν ὁ κόσμος ἀγρίεψε καὶ ἄρχισε νὰ δείχνει τὰ δόντια του καὶ τὰ νύχια του πρὸς τοὺς πιστοὺς χριστιανούς, ὅταν ἄρχισε νὰ ἀνάβει φωτιὲς καὶ νὰ καίει σίδερα, ὅταν ἄρχισε νὰ ἀνοίγει τὰ ἀμφιθέατρα μὲ τὰ ἄγρια θηρία,... τότε οἱ πρῶτοι ἐκεῖνοι χριστιανοὶ ἔδειξαν ὅτι ἡ πίστη τους στὸν Χριστὸ ἦταν σταθερὴ καὶ ἀμετακίνητη. Τότε ἀπέδειξαν ὅτι πίστευαν, ὁτιδήποτε κι ἂν τοὺς κοστίσει ἡ πίστη αὐτή.
β. ῎Ηλπιζαν στὸν Θεό. Τί εἶναι τὸ τηλεσκόπιο; ἕνα ὄργανο ποὺ φέρνει τὰ μακρινὰ κοντά. Τί εἶναι ἡ «ἐλπίς»; τὸ τηλεσκόπιο τῶν πιστῶν ποὺ φέρνει τὸν παράδεισο κοντά τους. Οἱ ἅγιοι μάρτυρες ζοῦσαν στὸν χειμώνα τῶν διωγμῶν καὶ μὲ τὸ τηλεσκόπιο τῆς ἐλπίδος ἔβλεπαν τὴν ἄνοιξη τοῦ παραδείσου. Οἱ σαράντα μάρτυρες, πεταμένοι γυμνοὶ πάνω στὴν παγωμένη λίμνη τῆς Σεβαστείας ἔλεγαν: «Δριμὺς ὁ χειμών, ἀλλὰ γλυκὺς ὁ Παράδεισος»! Βάδιζαν πρὸς τὸν θάνατο καὶ μὲ τὰ μάτια τῆς ἐλπίδος ἔβλεπαν τὴν ἀνάσταση. Πηδοῦσαν μὲ χαρὰ στὴ φωτιὰ καὶ ἡ ψυχή τους ἔνιωθε τὴ δροσιὰ τοῦ Παραδείσου· «Φλόγα δροσίζουσα ἁγίους», ψάλλει ἡ ᾿Εκκλησία γιὰ τοὺς τρεῖς Παῖδες.
γ. ᾿Αγαποῦσαν τὸν Θεό. Πίστευαν καὶ ἤλπιζαν, διότι ἀγαποῦσαν τὸν Θεό. ῾Η ᾿Εκκλησία τῶν μαρτύρων ἦταν ᾿Εκκλησία τῆς ἀγάπης. Γιὰ τοὺς χριστιανοὺς τῆς πρώϊμης ἐκείνης ἐποχῆς ἐφαρμόζουν ἀπόλυτα τὰ λόγια τοῦ ἀποστόλου Παύλου ποὺ γράφει πρὸς Ρωμαίους· «Τίς ἡμᾶς χωρίσει ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ; θλῖψις ἢ στενοχωρία ἢ διωγμὸς ἢ λιμὸς ἢ γυμνότης ἢ κίνδυνος ἢ μάχαιρα; ...πέπεισμαι ὅτι οὔτε θάνατος οὔτε ζωὴ οὔτε ἄγγελοι οὔτε ἀρχαὶ οὔτε δυνάμεις οὔτε ἐνεστῶτα οὔτε μέλλοντα οὔτε ὕψωμα οὔτε βάθος οὔτε τις κτίσις ἑτέρα δυνήσεται ἡμᾶς χωρίσαι ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ τῆς ἐν Χριστῷ ᾿Ιησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν» (Ρωμ. 8:35,38-39). Οἱ μάρτυρες τῆς πρώτης ᾿Εκκλησίας ἦσαν μάρτυρες τῆς πίστεως, τῆς ἐλπίδος καὶ τῆς ἀγάπης.
᾿Επίλογος. Εἶναι εὐτύχημα τὸ ὅτι ἡ ᾿Εκκλησία ἔχει προσωποιημένες τὶς τρεῖς βασικὲς ἀρετές, τὴν πίστη, τὴν ἐλπίδα καὶ τὴν ἀγάπη, στὰ πρόσωπα τῶν ἁγίων μαρτύρων της. Ἔτσι καὶ μεῖς στὰ πρόσωπα τῶν ἁγίων μαρτύρων, στὸ βίο καὶ τὴν πολιτεία τους μποροῦμε νὰ συγκρίνουμε τὸν ἑαυτό μας, νὰ βαθμολογοῦμε τὴν πίστη μας, νὰ ἐλέγχουμε τὴν ἐλπίδα μας καὶ νὰ μετροῦμε τὴν ἀγάπη μας. Μὲ τὸν τρόπον αὐτὸν οἱ ἅγιοι μᾶς βοηθοῦν νὰ βιώνουμε περισσότερο τὴν πίστη, τὴν ἐλπίδα καὶ τὴν ἀγάπη.
(1976)
Μητροπολίτης ᾿Αχελῴου Εὐθύμιος (†2019)
Πρβλ. Εὐθυμίου Κ. Στύλιου, μητροπολίτου ᾿Αχελῴου, «Λόγος ζωῆς» (ὀρθόδοξο κηρυγματικὸ θεματολόγιο), ᾿Αθήνα 2001.