Εὐαγγέλιον 2ας Κυρ. Ματθαίου, «᾿Επάγγελμα Ψαράδες»
᾿Επάγγελμα: Ψαράδες!
Κυριακὴ 2α Ματθαίου (Μτθ. 4:18-23)
1. ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ
«Ἦσαν ἁλιεῖς»
Προοίμιον. Εἶναι δυνατὸν νὰ συνδυασθεῖ ἡ ἐπαγγελματικὴ ζωὴ μὲ τὴν πίστη στὸν Χριστό;
α. Βιοπάλη καὶ εὐαγγέλιον. ῾Η πίστη στὸν Χριστὸ δὲν ἔρχεται σὲ ἀντίθεση μὲ τὴν ἐπαγγελματικὴ ζωὴ τοῦ ἀνθρώπου. ῾Ο Χριστὸς δὲν ζητάει ἀπὸ τὸν κάθε ἄνθρωπο τοὐλάχιστον νὰ ἐγκαταλείψει τὸ ἐπάγγελμά του καὶ νὰ τὸν ἀκολουθήσει. ᾿Εκεῖνο ποὺ ζητάει ὁ Χριστὸς ἀπὸ τὸν κάθε ἐργαζόμενο ἄνθρωπο εἶναι νὰ πιστεύει σ᾿ αὐτὸν καὶ νὰ ἐφαρμόζει τὸ εὐαγγέλιό του μέσα στὴν ἐπαγγελματικὴ ζωή του. Οἱ ἐργαζόμενοι μάλιστα χριστιανοί, μὲ τὸ χριστιανικὸ παράδειγμά τους, καλοῦνται νὰ ἀποδείξουν στοὺς ἀμφιβάλλοντες ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι δίκαιος κανεὶς στὶς συναλλαγές του, νὰ εἶναι τίμιος στὶς συνεργασίες του καὶ ἀληθινὸς στὶς προθέσεις καὶ τὰ κίνητρά του.
β. Οἰκογένεια καὶ Χριστός. ῾Ο κάθε ἄνθρωπος ἔχει τὴν οἰκογένειά του. Τὸ «δεῦτε ὀπίσω μου», ἡ κλήση δηλαδὴ τοῦ Χριστοῦ γιὰ ἕναν οἰκογενειάρχη, δὲν ἔχει τὴν ἔννοια ὅτι πρέπει νὰ ἐγκαταλείψει τὴν οἰκογένειά του καὶ τὶς ὑποχρεώσεις καὶ εὐθῦνες του πρὸς αὐτήν, ἀλλὰ νὰ κάνει τὸ σπίτι του μία «μικρὴ ἐκκλησία», ὅπως ὀνομάζει ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος τὴ χριστιανικὴ οἰκογένεια, ὅπου ἡ παρουσία τοῦ Χριστοῦ θὰ εἶναι αἰσθητή· ἡ προσευχή, ἡ ἀνεκτικότητα, ἡ συγχωρητικότητα, ἡ ἀλληλοεξυπηρέτηση, ἡ μετάνοια καὶ ἡ συγγνώμη εἶναι καταστάσεις ποὺ φανερώνουν ὅτι ὁ Χριστὸς «κατοικεῖ» σ᾿ ἕνα σπιτικό.
᾿Επίλογος. ῾Η οἰκογένεια σήμερα εἶναι δέκτης πολλῶν μηνυμάτων. ῾Ως ἐκ τούτου ἐπικρατεῖ μιὰ σύγχυση ὡς πρὸς τὴ σημασία, τὸν ρόλο καὶ τὴν ἀποστολὴ τῆς οἰκογένειας. Γι᾿ αὐτὸ καὶ ἡ οἰκογένεια ἔχει ἀνάγκη ἀπὸ τὴν παρουσία τοῦ Χριστοῦ ἀνάμεσά της. ῾Η παρουσία τοῦ Χριστοῦ στὴν οἰκογένεια θὰ τὴν ἐξασφαλίζει ἀπὸ τοὺς ἐξωτερικοὺς κινδύνους, ἀλλα καὶ θὰ τὴν ὁδηγεῖ μὲ σιγουριά.
2. ΟΛΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΨΑΡΕΥΟΥΝ...
«῾Αλιεῖς ἀνθρώπων»
Προοίμιον. ῾Υπάρχουν οἱ ποιμένες καὶ διδάσκαλοι τῆς ᾿Εκκλησίας, οἱ γνήσιοι διάδοχοι τῶν ᾿Αποστόλων, κληρικοὶ καὶ λαϊκοί, ποὺ ἔχουν τὴν εἰδικὴ κλήση καὶ τὸ χάρισμα ἀπὸ τὸν Θεὸ νὰ εἶναι «ἁλιεῖς ἀνθρώπων». Οἱ λειτουργοὶ αὐτοὶ τῆς ᾿Εκκλησίας μας εἶναι καθιερωμένοι κήρυκες τοῦ Εὐαγγελίου καὶ μὲ τὸν ὀρθόδοξο λόγο καὶ τὴν ἐν Χριστῷ βιωτή τους συνεχίζουν ὄντως τὸ ἔργο τῶν ἁλιέων τῆς Γαλιλαίας.
α. ῾Αλιεῖς ἀνθρωπίνων συνειδήσεων. Οἱ αἱρετικοί, μὲ καταπιεσμένες τὶς συνειδήσεις τους ἀπὸ τὰ συμπλέγματα τῆς ἀποστασίας καὶ τῆς θρησκευτικῆς μειονότητας, βρίσκουν διέξοδο στὴν ἁλιεία ἁπλοϊκῶν ἀνθρώπων ἢ δυσαρεστημένων –γιὰ κάποιο λόγο– χριστιανῶν. Οἱ «ψαράδες» αὐτοὶ ρίχνουν τὰ δίχτυα τους καὶ ψαρεύουν στὰ θολὰ νερά. Ὄχι ἀπὸ ἐνδιαφέρον γιὰ τοὺς ὀρθοδόξους ῞Ελληνες, ἀλλὰ γιὰ νὰ τοὺς ἀπομακρύνουν ἀπὸ τὴν ᾿Εκκλησία. Μὲ τὸν τρόπον αὐτὸ ἐπιδιώκουν ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος νὰ μειώσουν τὴν ἐπίδραση τῆς ᾿Εκκλησίας, καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο νὰ αὐξήσουν τοὺς ὀπαδοὺς τοῦ αἱρετικοῦ συνδικάτου τους.
β. ῾Αλιεῖς ἀνθρωπίνων ψυχῶν. Πρόκειται γιὰ ἐκείνους ποὺ προσπαθοῦν νὰ ἁλιεύσουν ψυχές, χρησιμοποιώντας ὡς ἄγκιστρα καὶ δίχτυα διάφορες ἰδεολογίες καὶ θρησκευτικὰ συστήματα. Τὰ ΜΜΕ συμβάλλουν δυστυχῶς στὴν εὐρύτατη διάδοση τῶν ἰδεῶν καὶ τῶν ἀπόψεων αὐτῶν, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ προκαλεῖται μεγάλη ἰδεολογικὴ σύγχυση μεταξὺ τοῦ ὀρθοδόξου λαοῦ μας.
᾿Επίλογος. ῞Ολοι ὅσοι «ψαρεύουν» σήμερα στὸν ἑλληνικὸ χῶρο δὲν εἶναι ἀπαραίτητα καὶ γνήσιοι ἁλιεῖς. Χρειάζεται προσοχή. Πολλοὶ εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ μᾶς θεωροῦν «ἄλογα» ψάρια καὶ προσπαθοῦν νὰ μᾶς ἁλιεύσουν καὶ νὰ μᾶς ρίξουν στὰ κατεψυγμένα ἀμπάρια τῶν συμφερόντων τους.
3. ΑΜΕΣΗ ΚΑΙ ΣΥΝΕΠΗΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΛΗΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ
«Πέτρος καὶ ᾿Ανδρέας... εὐθέως ἀφέντες τὰ δίκτυα καὶ τὸν πατέρα αὐτῶν ἠκολούθησαν αὐτῷ»
Προοίμιον. Οἱ ψαράδες τῆς Γαλιλαίας ἄφησαν «εὐθέως» (ἀμέσως) τὰ δίχτυα καὶ τὸν πατέρα τους καὶ ἀκολούθησαν τὸν Χριστό.
α. Ἄμεση ἀνταπόκριση. Χρειάζεται ἄμεση ἀνταπόκριση στὴν κλήση ποὺ μᾶς ἀπευθύνει ὁ Χριστός, κάθε φορὰ ποὺ ἀκοῦμε ἢ μελετοῦμε τὸ Εὐαγγέλιό του. Ὄχι δικαιολογίες, ὄχι ἀναβολές, ὄχι καθυστερήσεις. ῾Η ἀναβολὴ καὶ ἡ μὴ ἔγκαιρη καὶ ἄμεση ἀνταπόκριση σβήνει τὴ φλόγα καὶ παγώνει τὸ ἐνδιαφέρον. ῾Η γοητεία τῆς πρώτης στιγμῆς πατιέται καὶ ἰσοπεδώνεται κάτω ἀπὸ τὸν ὁδοστρωτήρα τῆς λήθης...
β. Συνεπὴς ἀνταπόκριση. Οἱ ψαράδες τῆς Γαλιλαίας δὲν εἶπαν στὸν Χριστὸ μόνο τὸ «ναί», ἀλλὰ καὶ τὸν «ἀκολούθησαν», ἐντάχθηκαν δηλαδὴ στὴ συντροφιὰ τοῦ Χριστοῦ, μὲ συνέπεια καὶ ὑπευθυνότητα. Ἔγιναν μαθηταί του καὶ ἄρχισαν νὰ τὸν ἀκολουθοῦν μὲ ἀπόλυτη ἀφοσίωση καὶ νὰ ἐφαρμόζουν μὲ ἀπόλυτη ὑπακοὴ καὶ πειθαρχία τὶς ὁδηγίες καὶ τὴ διδαχή του. ῾Ο στρατιώτης ἐκτελεῖ «ἀμέσως καὶ ἄνευ ἀντιλογίας» τὶς διαταγὲς τῶν ἀξιωματικῶν. Τὸ πρόβατο ἀκολουθεῖ πιστὰ τὸν τσοπάνη. ῞Οποιος ἀποφασίσει νὰ κάνει τὸν Χριστὸ ἀρχηγὸ τῆς ζωῆς του, πρέπει νὰ τὸν ἀκολουθεῖ πιστὰ καὶ νὰ ἐφαρμόζει μὲ ἀπόλυτη ὑπακοὴ ὅλες τὶς ὑποδείξεις του. ῾Ο Χριστὸς εἶναι ἀπόλυτος στὸ θέμα αὐτό· ἢ ὅλα ἢ τίποτε.
᾿Επίλογος. ῾Υπάρχει γενικὴ καὶ εἰδικὴ κλήση τῶν χριστιανῶν. ῾Η εἰδικὴ κλήση εἶναι ἡ ἀποστολικὴ κλήση. Τὴν κλήση αὐτὴ ὁ Χριστὸς τὴν ἀπευθύνει σὲ ὁρισμένους, ὅπως λ.χ. στοὺς ψαράδες τῆς Γαλιλαίας. Τὴ γενικὴ ὅμως κλήση ὁ Χριστὸς τὴν ἀπευθύνει πρὸς ὅλους τοὺς ἀνθρώπους. Διότι ὅλοι οἱ ἄνθρωποι πρέπει νὰ γνωρίσουν τὸν Χριστὸ ὡς λυτρωτὴ καὶ σωτήρα τους.
4. ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΗ ΚΛΗΣΗ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ
«Δεῦτε ὀπίσω μου»
Προοίμιον. ῾Ο Χριστὸς κάλεσε τοὺς δώδεκα ψαράδες τῆς Γαλιλαίας μὲ εἰδικὴ κλήση, νὰ γίνουν ἀπόστολοι καὶ συνεχισταὶ τοῦ ἔργου του. Κάλεσε ὅμως καὶ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους μὲ γενικὴ κλήση, νὰ οἰκειοποιηθοῦν τὶς σωστικὲς καὶ λυτρωτικὲς συνέπειες τοῦ ἔργου τόσον τοῦ Ἴδιου ὅσο καὶ τῶν μαθητῶν του.
α. ῾Η εἰδικὴ κλήση. ῾Ο Χριστὸς κάλεσε τοὺς δώδεκα μαθητάς του, τοὺς ὁποίους καὶ ἀνέδειξε ἀποστόλους καὶ ἀμέσους συνεργάτες στὸ κοσμοσωτήριο ἔργο του. Τὸ ἔργο τοῦ Χριστοῦ θὰ ἦταν διαχρονικό, διότι ἀποσκοποῦσε στὴ σωτηρία ὅλων τῶν ἀνθρώπων, ὅλων τῶν γενεῶν καὶ ὅλων τῶν ἐποχῶν. Γνώριζε ἄλλωστε ἐκ τῶν προτέρων ὁ Χριστὸς (προγνώριζε ὡς Θεὸς) ὅτι δὲν θὰ ἔμενε γιὰ πάντα ἐν μέσῳ τῶν ἀνθρώπων. Γι᾿ αὐτὸ ἐμερίμνησε γιὰ τὴ διαδοχή του, ἐκλέγοντας καὶ ἑτοιμάζοντας τοὺς δώδεκα μαθητάς του ὡς συνεχιστὰς τοῦ ἔργου του ἐπὶ τῆς γῆς. Τὴν ἴδια ἀποστολικὴ κλήση ἔχουν καὶ οἱ ἀξιωματοῦχοι τῆς ᾿Εκκλησίας, οἱ κληρικοὶ τῶν τριῶν βαθμῶν, οἱ διάκονοι, οἱ ἱερεῖς καὶ οἱ ἐπίσκοποι.
β. ῾Η γενικὴ κλήση. ῾Η κλήση αὐτὴ ἀφορᾶ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους, διότι ὁ Θεὸς θέλει νὰ σωθοῦν ὅλοι οἱ ἄνθρωποι (Α΄ Τιμ. 2;4). ᾿Ιδιαίτερα οἱ χριστιανοί, ἄνδρες καὶ γυναῖκες, ἔχουν τὴν κλήση νὰ ζοῦν τὸν χριστιανικὸ τρόπο ζωῆς, νὰ πιστεύουν στὸν Χριστὸ καὶ νὰ ἐφαρμόζουν τὸ εὐαγγέλιό του.
᾿Επίλογος. Τὸ ἔργο τοῦ Χριστοῦ στὶς μέρες μας βρίσκεται σὲ προχωρημένο στάδιο. ῾Η μάχη μεταξὺ Χριστοῦ καὶ ἀντιχρίστου βρίσκεται σὲ κρίσιμη καμπή. ῾Ο Χριστὸς χρειάζεται συνεργάτες καὶ συμμαχητὲς στὸν ἀγώνα του. Πρὸς τὸ σκοπὸ αὐτὸ ἄλλους καλεῖ ὡς μόνιμους συνεργάτες του καὶ ἄλλους ὡς μόνιμους ἐθελοντές, γιὰ τὴ συνέχιση καὶ ὁλοκλήρωση τοῦ ἔργου του μέχρι τέλους.
Μητροπολίτης ᾿Αχελῴου Εὐθύμιος (†2019)
Πρβλ. Εὐθυμίου Κ. Στύλιου, μητροπολίτου ᾿Αχελῴου, «Λόγος ζωῆς» (ὀρθόδοξο κηρυγματικὸ θεματολόγιο), ᾿Αθήνα 2001.