᾿Ιουνίου 29, Πέτρου καὶ Παύλου
Φιλόθεοι καὶ ὄχι φιλέορτοι
29 ᾿Ιουνίου, μνήμη τῶν ἀποστόλων Πέτρου καὶ Παύλου
«Μιμηταί μου γίνεσθε καθώς κἀγώ Χριστοῦ»
Προοίμιον. Στὸν ἀθλητισμὸ ὑπάρχουν δύο τάξεις ἀνθρώπων, οἱ ἀθληταὶ καὶ οἱ φίλαθλοι. Οἱ ἀθληταὶ ἀγωνίζονται στὸν στίβο καὶ παίρνουν τὰ βραβεῖα, καὶ οἱ φίλαθλοι ἁπλῶς ζητωκραυγάζουν καὶ χειροκροτοῦν...
α. Οἱ φιλέορτοι. Τὸ ἴδιο φαινόμενο παρατηρεῖται ἐν πολλοῖς καὶ στὸν χριστιανισμό. ᾿Αθληταὶ ἐδῶ εἶναι οἱ ἅγιοι, ὅπως λ.χ. ὁ Πέτρος καὶ ὁ Παῦλος, οἱ δύο κορυφαῖοι ἀπόστολοι. ῾Ο Πέτρος ἦταν ὁ κορυφαῖος μαθητὴς τοῦ Χριστοῦ καὶ ὁ Παῦλος ὁ μεγάλος ἀπόστολος τῶν ἐθνῶν. Οἱ δύο κορυφαῖοι ἀπόστολοι ἀγωνίσθηκαν στὸν στίβο τοῦ χριστιανικοῦ ἀγώνα καὶ θριάμβευσαν. Πῆραν ἀπὸ τὸν Θεὸ τὸ στεφάνι τῆς νίκης καὶ τῆς δόξας. Μπροστὰ στοὺς μεγάλους αὐτοὺς ἀθλητὰς τῆς πίστεως οἱ χριστιανοί, ὅπως εἶναι φυσικό, χαίρονται, καυχῶνται, γιορτάζουν καὶ πανηγυρίζουν (πρβλ. τὰ πανηγύρια ποὺ γίνονται σὲ ὅλη τὴν ῾Ελλάδα στὶς γιορτὲς τῶν ἁγίων). Τὸ ἄσχημο στὴν περίπτωση αὐτὴ εἶναι ὅτι πολλοὶ περιορίζονται μόνο στὴ γιορτὴ καὶ τὸ πανηγύρι. Στὰ ἐξωτερικὰ δηλαδὴ στοιχεῖα τῆς μνήμης τῶν ἁγίων. Αὐτὸ ὅμως δὲν εἶναι σωστό. Εἶναι ἀτελής καὶ ἀνολοκλήρωτος ἑορτασμός.
β. Οἱ φιλόθεοι. ῾Ωστόσο οἱ ἀπόστολοι Πέτρος καὶ Παῦλος δὲν ἦσαν ἀνεξάρτητοι ἀγωνισταί, ὅπως εἶναι συνήθως οἱ ἀθληταί. Οἱ κορυφαῖοι αὐτοὶ ἅγιοι ἦσαν μέλη τῆς ᾿Εκκλησίας. Οἱ ἀγῶνες τους ἑπομένως ἐντάσσονται μέσα στὸ ἀγωνιστικὸ πνεῦμα ποὺ χαρακτηρίζει τὴν ᾿Εκκλησία. ᾿Εκφράζουν τὸ πνεῦμα τῆς ᾿Εκκλησίας. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι οἱ ἀγῶνες καὶ τὰ κατορθώματα τῶν ἁγίων πρέπει νὰ ἔχουν ἀντίκρισμα σὲ ὅλα τὰ μέλη τῆς ᾿Εκκλησίας. Μὲ ἄλλα λόγια, ὅλοι οἱ χριστιανοὶ καὶ μέλη τῆς ᾿Εκκλησίας καλοῦνται νὰ ἐμπνέονται καὶ νὰ ἐμφοροῦνται ἀπὸ τὸ ἀγωνιστικὸ πνεῦμα τῶν ἁγίων. ῾Ο σωστὸς ἑπομένως ἑορτασμὸς τῶν ἁγίων εἶναι νὰ μιμούμαστε τὸ ἀγωνιστικὸ καὶ ἅγιο παράδειγμά τους. ᾿Απὸ φιλέορτοι νὰ γινόμαστε φιλόθεοι.
᾿Επίλογος. ῾Η ᾿Εκκλησία τιμᾶ τοὺς ἁγίους ἀποστόλους ὄχι μόνο μὲ τὸν ἐτήσιο ἑορτασμὸ τῆς μνήμης τους, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴ ζωγραφικὴ ἀναπαράσταση τῶν μορφῶν τους, μὲ τὶς ἱερὲς εἰκόνες τους. Οἱ ἱερὲς εἰκόνες, τόσο οἱ φορητὲς ὅσο καὶ οἱ ἀκίνητες ἁγιογραφίες τῶν ἱερῶν ναῶν (τοιχογραφίες), δὲν ἔχουν σκοπὸ διακοσμητικό· δὲν γίνονται γιὰ νὰ στολίσουν ἁπλῶς τοὺς ὀρθοδόξους ναούς, ἀλλὰ γιὰ νὰ φανερώσουν τὸ πλήρωμα τῆς ᾿Εκκλησίας, τὸ ὅτι δηλαδὴ τόσο οἱ ἅγιοι ὅσο καὶ οἱ ζῶντες χριστιανοὶ εἶναι μέλη τῆς ἴδιας ᾿Εκκλησίας. Οἱ ἅγιοι εἰδικότερα εἰκονογραφοῦνται γιὰ νὰ ἐνισχύονται καὶ νὰ ἐμπνέονται οἱ χριστιανοὶ στὸ δικό τους καθημερινὸ ἀγώνα. ῞Ολοι μαζὶ λοιπὸν στὸν καλὸν ἀγώνα τῆς πίστεως, «σὺν πᾶσι τοῖς ἁγίοις».
(1973)
* * *
῾Η ἀποστολικὴ διαδοχή
«῾Ο Θεὸς ἔθετο ἐν τῇ ᾿Εκκλησίᾳ πρῶτον ἀποστόλους».
Προοίμιον. Οἱ ἅγιοι Πέτρος καὶ Παῦλος ἦσαν κορυφαῖοι μαθηταὶ καὶ ἀπόστολοι τοῦ Χριστοῦ. Διάδοχοι τοῦ Χριστοῦ. Διότι ὁ Χριστὸς μετὰ τὴν ᾿Ανάληψή του στοὺς οὐρανοὺς δὲν ἄφησε ὀρφανοὺς τοὺς μαθητάς του. Δέκα μόλις μέρες μετὰ τὴν ᾿Ανάληψή του ἔστειλε τὸ ῞Αγιον Πνεῦμα, μὲ τὸ ὁποῖο καθιέρωσε τὸν θεσμὸ τῆς ᾿Εκκλησίας, στὴν ὁποία ἡ φλόγα τοῦ ῾Αγίου Πνεύματος, τὸ χάρισμα τῆς ἱερωσύνης, μεταδίδεται διαδοχικὰ καὶ ἀναδεινύει τοὺς διαδόχους τοῦ Χριστοῦ καὶ συνεχιστὰς τοῦ ἔργου του.
α. ῾Η ᾿Εκκλησία ὡς κλῖμαξ τοῦ οὐρανοῦ. ῾Η ᾿Εκκλησία ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τῶν ἀποστόλων μέχρι σήμερα ἀποτελεῖ κλίμακα (σκάλα), ἀπὸ τὴν ὁποία κατεβαίνει ἡ θεϊκὴ χάρη στοὺς ἀνθρώπους. Μὲ τὴν μετάδοση τῆς θείας Χάρης ἀπὸ γενεὰ σὲ γενεὰ καὶ ἀπὸ πρόσωπο σὲ πρόσωπο (ἀποστολικὴ διαδοχή) ὁ Θεὸς κατεβαίνει στοὺς ἀνθρώπους, καὶ οἱ ἄνθρωποι εὐλογοῦνται καὶ εὐεργετοῦνται. Μὲ ἄλλα λόγια, μὲ τοὺς ἁγίους ἀποστόλους καὶ τοὺς διαδόχους τους συνεχίζεται τὸ ἔργο τοῦ Χριστοῦ γιὰ τὴ σωτηρία τῶν ἀνθρώπων.
β. ῾Η ἄνοδος τῶν χριστιανῶν. ᾿Απὸ τὸ ἄλλο μέρος ἡ κλῖμαξ (σκάλα) τῆς ἀποστολικῆς διαδοχῆς βοηθεῖ τοὺς πιστοὺς νὰ ἀνέβουν στὸν οὐρανό, στὴ βασιλεία τοῦ Θεοῦ. Οἱ ἅγιοι ἀπόστολοι καὶ οἱ διάδοχοί τους, ποὺ ἔχουν τὴ θεία χάρη τῆς ἱερωσύνης, μᾶς πιάνουν ἀπὸ τὸ χέρι καὶ μᾶς ἀνεβάζουν σκαλὶ σκαλὶ στὸν οὐρανό. Μὲ τὸν τρόπον αὐτὸ ἡ θεία χάρη ποὺ κατέβηκε μὲ τὸν Χριστὸ στοὺς ἄνθρωπους ἀνεβαίνει ξανὰ στὸν οὐρανό, φέρνοντας μαζί της τοὺς «καρπούς» της, τοὺς ἁγιασμένους πιστούς.
᾿Επίλογος. ῾Η ᾿Εκκλησία μας λέγεται «ἀποστολική», διότι εἶναι θεμελιωμένη στὴ διδαχὴ τῶν ἁγίων ἀποστόλων Πέτρου καὶ Παύλου, ἀλλὰ καὶ διότι μὲ τὴν ἀποστολικὴ διαδοχὴ εἶναι «ταμιοῦχος» τῆς θείας χάρης σὲ κάθε ἐποχὴ καὶ σὲ κάθε γενεά. Τὸ χρέος ἡμῶν τῶν πιστῶν εἶναι νὰ ἀξιοποιοῦμε τὸν θησαυρὸ τῆς θείας χάρης ποὺ κατεβαίνει ἀπὸ τὸν οὐρανό, γιὰ νὰ ἀνεβαίνουμε συνεχῶς στὴ βασιλεία τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ Πατρός μας.
(1976)
Μητροπολίτης ᾿Αχελῴου Εὐθύμιος (†2019)
Πρβλ. Εὐθυμίου Κ. Στύλιου, μητροπολίτου ᾿Αχελῴου, «Λόγος ζωῆς» (ὀρθόδοξο κηρυγματικὸ θεματολόγιο), ᾿Αθήνα 2001.