᾿Ιουνίου 24 (ἀπόστολος), Γενέσιον Προδρόμου
῾Η χριστιανικὴ ἄθληση
24 ᾿Ιουνίου, τὸ Γενέσιον τοῦ Προδρόμου (Ρωμ. 13:11-14:4)
«Τῆς σαρκὸς πρόνοιαν μὴ ποιεῖσθε εἰς ἐπιθυμίας».
Προοίμιον. ῾Η μεγάλη μορφὴ τοῦ βαπτιστοῦ τοῦ Χριστοῦ ἁγίου ᾿Ιωάννου τοῦ Προδρόμου, τοῦ ὁποίου σήμερα ἑορτάζομε τὸ Γενέθλιον, παρουσιάζει πολλὰ ἅγια χαρακτηριστικά, καὶ ἰδίως τὴν ἄσκηση καὶ τὸν καθαγιασμὸ τοῦ σώματος, γιὰ τὰ ὁποῖα κάνει λόγο ἡ σημερινὴ ἀποστολικὴ περικοπή.
α. ῾Η ἄσκηση τοῦ σώματος. ῾Ο ἅγιος ᾿Ιωάννης, ὅπως μᾶς πληροφοροῦν τὰ ἱερὰ Εὐαγγέλια, παιδὶ ἀκόμη βγῆκε στὴν ἔρημο. ῾Η ἔρημος ἦταν ὁ στίβος τῶν μεγάλων ἀγωνιστῶν στὴν ἄσκηση τοῦ σώματος. ῾Η ἄσκηση τοῦ σώματος ἦταν ἕνα ἰδανικὸ τόσο γιὰ τοὺς ᾿Ιουδαίους ὅσο καὶ γιὰ τοὺς ἀρχαίους ῞Ελληνες. Γιὰ τοὺς ῞Ελληνες ἡ ἄσκηση τοῦ σώματος εἶχε σκοπὸ μορφωτικὸ καὶ ὑγιεινό, καὶ γι᾿ αὐτὸ γινόταν κυρίως μὲ τὴ γυμναστικὴ καὶ τὸν ἀθλητισμό. Στοὺς ᾿Ιουδαίους ὅμως ἡ ἄσκηση τοῦ σώματος εἶχε βαθύτερο νόημα καὶ ἀποσκοποῦσε στὴν πνευματικὴ κάθαρση καὶ τὸν καθαγιασμὸ τοῦ σώματος. ῾Η ἄσκηση ἀπέβλεπε στὴν ἀπόκτηση κυριαρχίας πάνω στὶς ἐπιθυμίες καὶ τὰ πάθη τοῦ σώματος.
Στὴν ἄσκηση αὐτὴ διέπρεψε ὁ ἅγιος ᾿Ιωάννης. Ἔτρωγε λίγο, φοροῦσε ἕνα ἁπλὸ ροῦχο, ὑφασμένο μὲ τρίχες ἀπὸ καμήλα. ῾Η ζωή του στὴν ἔρημο ἦταν ἀφιερωμένη στὴν προσευχὴ καὶ τὴν ἐπικοινωνία μὲ τὸν Θεὸ καὶ τοὺς ἀνθρώπους, στοὺς ὁποίους κήρυττε μετάνοια.
β. ᾿Απελευθέρωση ἀπὸ τὰ πάθη. ῾Η θαυμαστὴ ἄσκηση τοῦ ἁγίου ᾿Ιωάννου δημιουργεῖ ἴσως σὲ μερικοὺς τὴν ἐντύπωση πὼς μὲ τὸν τρόπον αὐτὸ καταδικάζεται καὶ περιφρονεῖται τὸ σῶμα τοῦ ἀνθρώπου. ῾Η ἄποψη ὅμως αὐτὴ δὲν εἶναι σωστή. ῞Οπως ὁ ἀθλητισμὸς δὲν εἶναι περιφρόνηση τοῦ σώματος, ἔτσι καὶ ἄσκηση τῶν ἀθλητῶν τῆς πίστεως δὲν ἀποτελεῖ ὑποτίμηση, ἀλλὰ ἐξύψωση τοῦ σώματος. ῾Η χριστιανικὴ μάλιστα ἄσκηση ἔχει ὡς ἀντικειμενικὸ σκοπὸ τὴν ὑπερνίκηση τῶν παθῶν, τὴν ἀπελευθέρωση ἀπὸ τὶς κακὲς ἐπιθυμίες, ποὺ φωλιάζουν στὸ σῶμα τοῦ ἀνθρώπου. ῾Ο ᾿Απόστολος σήμερα τονίζει· «Στὴ φροντίδα σας γιὰ τὸ σῶμα, νὰ μὴν ἱκανοποιεῖτε τὶς παράνομες ἐπιθυμίες του». Καὶ ὁ Μ. Βασίλειος λέγει· «Οἱ χριστιανοὶ δὲν εἴμαστε σωματοκτόνοι, ἀλλὰ παθοκτόνοι»! ῾Ο χειροῦργος ποὺ ἀφαιρεῖ ἕναν κακοήθη ὄγκο δὲν εἶναι ἐχθρός, ἀλλὰ φίλος τοῦ σώματος. Ἔτσι καὶ κάθε προσπάθεια τοῦ ἀνθρώπου νὰ ὑπερνικήσει καὶ νὰ ἀπαλλαγεῖ ἀπὸ τὰ πάθη του, κάνει μιὰ κίνηση πρὸς τὴν ἐλευθερία.
᾿Επίλογος. ῾Ο Χριστὸς καθιέρωσε τὴν ἄσκηση καὶ τὸν ἐξαγιασμὸ τοῦ σώματος, διότι ἡ μεταπτωτικὴ ἀναθρώπινη φύση εἶναι ζυμωμένη μὲ τὰ πάθη καὶ τὶς ἐπιθυμίες. Βέβαια ἡ ἄσκηση δὲν εἶναι τῆς ἴδιας κλίμακας γιὰ ὅλους τοὺς χριστιανούς. ῾Η ἄσκηση διαφέρει σὲ ἔνταση καὶ βαθμό. Ἄλλη ἡ ἐπίδοση τῶν ἐρασιτεχνῶν ἀθλητῶν καὶ ἄλλη τῶν ἐπαγγελματιῶν. Ἔτσι καὶ στὴ χριστιανικὴ ἄσκηση· ἄλλη εἶναι ἡ ἐπίδοση τῶν ἁπλῶν χριστιανῶν ποὺ ζοῦν μέσα στὸν κόσμο καὶ ἄλλη ἡ ἐπίδοση τῶν μοναχῶν καὶ τῶν ἀσκητῶν, τῶν ἐρημιτῶν κλπ. ῾Υπάρχει κι ἐδῶ μία κλιμάκωση ποὺ φθάνει μέχρι τὶς ὕψιστες ἐπιδόσεις. Σὲ τέτοια ὕψη πνευματικῆς ἄσκησης εἶχε φθάσει ὁ ἅγιος ᾿Ιωάννης ὁ Βαπτιστής!
(1979)
Μητροπολίτης ᾿Αχελῴου Εὐθύμιος (†2019)
Πρβλ. Εὐθυμίου Κ. Στύλιου, μητροπολίτου ᾿Αχελῴου, «Λόγος ζωῆς» (ὀρθόδοξο κηρυγματικὸ θεματολόγιο), ᾿Αθήνα 2001.