Εὐαγγέλιον Κυρ. Σαμαρείτιδος, «Λειψυδρία»
Μπροστὰ στὸ φαινόμενο τῆς λειψυδρίας
Κυριακὴ τῆς Σαμαρείτιδος (Ιω. 4:5-42)
«Τὸ φρέαρ ἐστὶ βαθύ»
Προοίμιον. ῞Ενα φαινόμενο τῆς ἐποχῆς εἶναι καὶ ἡ μείωση τῶν ὑδάτινων πόρων καὶ γενικὰ ἡ ἐξάντληση τῶν πηγῶν ζωῆς καὶ ἐνέργειας.
α. ῾Η οἰκολογικὴ λειψυδρία. Στὴν ᾿Ινδία π.χ., παρὰ τοὺς μουσῶνες, τὰ ὑπόγεια νερὰ ἔχουν ὑποχωρήσει ἕως καὶ 30 μέτρα, κάτω ἀπὸ τὴν ἐπιφάνεια τοῦ ἐδάφους! Καὶ δὲν εἶναι μόνο ἡ οἰκολογικὴ λειψυδρία ποὺ ἔχει πάρει τραγικὲς διαστάσεις σὲ μερικὲς περιοχὲς τοῦ πλανήτη μας. Ἴδια καὶ πολὺ ἴσως χειρότερη εἶναι ἡ πνευματικὴ καθίζηση καὶ λειψυδρία.
β. ῾Η πνευματικὴ λειψυδρία. Στὴ σημερινὴ ἐποχὴ ἔχουν ἐξαντληθεῖ ὄχι μόνο οἱ φυσικὲς πηγὲς ζωῆς καὶ ἐνέργειας, ἀλλὰ καὶ οἱ πηγὲς τῆς πνευματικῆς ζωῆς. Καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ τραγικότερο. ῞Οπως γνωρίζετε, τοὺς τελευταίους αἰῶνες οἱ ἄνθρωποι ἀρνήθηκαν τὸ «ὕδωρ ζωῆς» τοῦ Χριστοῦ καὶ «ὤρυξαν ἑαυτοῖς φρέατα συντετριμμένα», ὅπως λέγει ὁ ὑμνῳδὸς τῆς ᾿Εκκλησίας. ᾿Απεδοκίμασαν δηλαδὴ τὸν χριστιανικὸ τρόπο ζωῆς καὶ ἐγκαινίασαν αὐτόνομους τρόπους ζωῆς καὶ συμπεριφορᾶς. Αἰῶνες τώρα οἱ κάτοικοι τῆς γῆς, τοὐλάχιστον τοῦ πολιτισμένου κόσμου, ἀντλοῦν ἀπὸ τὰ αὐτόνομα αὐτὰ πηγάδια, γιὰ νὰ ἱκανοποιήσουν τὶς ἀνάγκες τους γιὰ ζωή, μόρφωση καὶ χαρά... Καὶ ἀφοῦ ἄντλησαν ἀπὸ τὰ πηγάδια αὐτά, ἤδη στὸν αἰώνα μας οἱ πηγὲς αὐτὲς ἐξαντλοῦνται ἀπελπιστικά. Τὸ φρέαρ τῆς αὐτονομίας καὶ τῆς ἀποστασίας εἶναι ἤδη βαθὺ καὶ τὸ μαγγανοπήγαδο τῆς ἐποχῆς μας γυρίζει ἄσκοπα, χωρὶς πιὰ νὰ ἀνεβάζει νερό...
᾿Επίλογος. ᾿Εμεῖς οἱ πιστοὶ δὲν πρέπει νὰ χαιρεκακοῦμε, γιατὶ ἄδειασαν τὰ πηγάδια τῆς ἀποστασίας. Τὰ ἄδεια πηγάδια καὶ οἱ διψασμένες ψυχὲς εἶναι μία πρόκληση γιὰ τοὺς χριστιανούς. ῍Αν ἐμεῖς πίνουμε ἀπὸ τὸ «ὕδωρ τῆς ζωῆς», ἂν ἐμεῖς ξεδιψᾶμε καὶ ἱκανοποιούμεθα ἀπὸ τὸν χριστιανικὸ τρόπο ζωῆς, τότε αὐτὸ πρέπει νὰ τὸ γνωρίσουμε καὶ στοὺς ἄλλους. Καὶ ἕνα ποτήρι νερὸ «ψυχροῦ ὕδατος» νὰ δώσωμε, θὰ εἶναι πολὺ σημαντικό.
(Κήρυγμα σὲ Οἰκολογικὸ Συνέδριο, Κρήτη 1991)
᾿Επιλογὴ νεροῦ
«Κύριε, δός μοι τοῦτο τὸ ὕδωρ»
Προοίμιον. ῾Η ἐπιλογὴ τῆς Σαμαρείτιδος ἦταν σχετικὰ εὔκολη. Εἶχε νὰ ἐπιλέξει μεταξὺ τοῦ φυσικοῦ νεροῦ καὶ τοῦ νεροῦ τῆς σωτηρίας ποὺ πρόσφερε ὁ Χριστός. Γι᾿ αὐτὸ καὶ ὅταν ἡ γυναίκα αὐτὴ κατάλαβε τὴ διαφορά, χωρὶς κανέναν δισταγμὸ διάλεξε τὸ δεύτερο, λέγοντας στὸν Χριστό· «Κύριε, δός μοι τοῦτο τὸ ὕδωρ».
α. Δύσκολη ἐπιλογή. ᾿Αλλ᾿ ἂν γιὰ τὴ Σαμαρείτισσα ἡ ἐπιλογὴ ἦταν ἁπλῆ καὶ εὔκολη, γιὰ τοὺς σημερινοὺς ἀνθρώπους ἔχει γίνει πολὺ δύσκολη. Διότι σήμερα ἔχουν πολλαπλασιασθεῖ οἱ «πηγές»· εἶναι δηλαδὴ πολλοὶ ποὺ ὑπόσχονται εὐτυχία καὶ χαρὰ στὸν ἄνθρωπο. ᾿Εξακολουθεῖ βέβαια νὰ ὑπάρχει καὶ «ἡ πηγή», ὁ Χριστός, ἀλλ᾿ ὅμως ἡ φωνή του σκεπάζεται καὶ χάνεται ἀπὸ τὶς φωνὲς τῶν διαφημιστῶν ποὺ προσφέρουν πάσης φύσεως «ποτά». Εἶναι κοινὴ διαπίστωση ὅτι ἡ σύγχρονη κοινωνία ἔχει γεμίσει ἀπὸ «μεσσίες» ποὺ ὑπόσχονται εὐτυχία καὶ χαρὰ στοὺς ἀνθρώπους.
Γι᾿ αὐτὸ καὶ ἡ ἐπιλογὴ τρόπου ζωῆς εἶναι ἐκ τῶν πραγμάτων δύσκολη, ἰδιαίτερα γιὰ τὴ νέα γενεά, ἡ ὁποία μπροστὰ στὴν τόση προσφορὰ «εὐτυχίας» τὰ ἔχει κυριολεκτικὰ χαμένα.
β. Μπροστὰ σὲ δύο ἐπιλογές. Δύο λύσεις ὑπάρχουν. ῾Η πρώτη καὶ ἄριστη λύση νὰ διαλέξει κανεὶς τὸν Χριστό, ἀψηφώντας τὸ τί λένε καὶ τί ὑπόσχονται οἱ πολλοί. Κλείνοντας μάτια καὶ αὐτιά, νὰ πεῖ μαζὶ μὲ τὴ Σαμαρείτισσα· «Κύριε, δός μοι τοῦτο τὸ ὕδωρ»! ῾Η δεύτερη λύση, νὰ δοκιμάσει ἀπὸ ὅλες τὶς πηγές. Πολλοὶ εἶναι αὐτοὶ ποὺ ἐπιχειροῦν αὐτὴ τὴ λύση. Κανεὶς βέβαια δὲν μπορεῖ νὰ τοὺς ἐμποδίσει. ῞Ομως πρέπει νὰ γνωρίζουν ἐκ τῶν προτέρων τοῦτο· ὅτι τὸ μόνο ποὺ θὰ πετύχουν εἶναι νὰ αὐξήσουν τὴ δίψα τους, ὅπως τὸ εἶπε ὁ Χριστὸς πρὸς τὴ Σαμαρείτισσα· «῝Ος ἂν πίῃ ἐκ τοῦ ὕδατος τούτου (τοῦ φυσικοῦ), διψήσῃ πάλιν»... Κι ἂν ὑπάρχουν τόσοι διψασμένοι σήμερα, εἶναι γιατὶ πίνουν ἀπὸ ὅλες τὶς ἀκατάλληλες πηγές, πίνουν ἁλμυρὸ καὶ θολωμένο νερό...
᾿Επίλογος. Οἱ πηγὲς ζωῆς στὴν ἐποχή μας ἔχουν μολυνθεῖ. Γιὰ «μόλυνση τῶν ὕδάτων» γίνεται καθημερινὰ λόγος. Τὸ ἴδιο ἰσχύει καὶ γιὰ τὶς πνευματικὲς πηγές. Γι᾿ αὐτὸ χρειάζεται προσοχὴ στὸ τί νερὸ πίνουμε. Καὶ εἰδικότερα· πρέπει νὰ ἐλέγχουμε τὸ νερὸ ποὺ μᾶς προσφέρεται· τὸ τί ἀκοῦμε, τί βλέπομε, τί διαβάζουμε... Καὶ νὰ ἀρνούμεθα νὰ πιοῦμε ὅ,τι δὲν προέρχεται ἀπὸ τὴν Πηγὴ τῆς Ζωῆς καὶ τῆς ᾿Αλήθειας. Ἔχομε τὸ δικαίωμα ἀρνήσεως· «ὄχι, εὐχαριστῶ, δὲν θέλω»!
(1980)
Μητροπολίτης ᾿Αχελῴου Εὐθύμιος (†2019)
Πρβλ. Εὐθυμίου Κ. Στύλιου, μητροπολίτου ᾿Αχελῴου, «Λόγος ζωῆς» (ὀρθόδοξο κηρυγματικὸ θεματολόγιο), ᾿Αθήνα 2001.