Εὐαγγ. Κυρ. Σαμαρείτιδος, «᾿Αλλαγὴ σκόπευσης»
᾿Αλλαγὴ σκόπευσης
Κυριακὴ τῆς Σαμαρείτιδος (Ιω. 4:5-42)
«Δὸς μοι τοῦτο τὸ ὕδωρ ἵνα μὴ διψῶ μηδὲ ἔρχομαι ἐνθάδε ἀντλεῖν»
Προοίμιον. ῞Ολοι οἱ ἄνθρωποι, καλοὶ καὶ κακοί, ἅγιοι καὶ ἁμαρτωλοί, συναντῶνται σὲ ἕνα πράγμα· στὴν ἀναζήτηση τῆς εὐτυχίας. Δὲν ὑπάρχει διαφορά; Βεβαίως ὑπάρχει· στὸν τρόπο καὶ τὰ μέσα τὰ ὁποῖα χρησιμοποιοῦν.
α. Λάθος ἐπιλογῆς. ῾Ο ἅγιος χρησιμοποιεῖ ὀρθοὺς τρόπους καὶ ὁ δολοφόνος μεταχειρίζεται λαθεμένους τρόπους. Μοιάζει ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς μὲ ἕναν ζαχαροπλάστη, ποὺ γιὰ νὰ φτιάξει γλυκὸ ἀντὶ γιὰ ζάχαρη χρησιμοποιεῖ δηλητήριο... ᾿Εδῶ βρίσκεται τὸ δράμα τοῦ πεπτωκότος ἀνθρώπου. Δὲν γνωρίζει πῶς καὶ ποῦ νὰ ἀνακαλύψει τὴν εὐτυχία του. Τρέχει νὰ τὴν ἀντλήσει ἀπὸ ὁποιαδήποτε πηγή, ὁτιδήποτε κι ἂν τοῦ κοστίσει. ῞Ο,τι γυαλίζει τὸ παίρνει γιὰ χρυσό, ὅ,τι ἱκανοποιεῖ τὶς αἰσθήσεις τὸ θεωρεῖ γιὰ εὐτυχία. Αἰῶνες τώρα οἱ ἄνθρωποι ἀντλοῦν ἀπὸ τὸ πηγάδι τῶν αἰσθήσεων καὶ τὸ ἔχουν κάνει βαθύ, χωρὶς νὰ ἱκανοποιοῦν τὴ δίψα τους γιὰ ζωὴ καὶ χαρά...
β. Διόρθωση τοῦ λάθους. ῾Ο Χριστὸς βοηθεῖ τὸν ἄνθρωπο νὰ διορθώσει τὸ λάθος τῆς ἐπιλογῆς ποὺ ἔκαμε. Στὴ Σαμαρείτισσα ὑπέδειξε, ἀντὶ νὰ ἀντλεῖ ἀπὸ τὸ πηγάδι τῶν αἰσθήσεων, νὰ διαλέξει τὸ «ὕδωρ τὸ ζῶν» ποὺ ᾿Εκεῖνος προσφέρει. Καὶ ἡ Σαμαρείτισσα δέχθηκε καὶ ἔκανε τὴν ἀλλαγή. Πίνοντας ἀπὸ τὸ «ὕδωρ τῆς ζωῆς» ἀξιώθηκε νὰ γίνει ἱεραπόστολος καὶ μεγαλομάρτυς τοῦ Χριστοῦ, νὰ γίνει ἡ ἁγία Φωτεινή!
᾿Επίλογος. Καὶ ὁ μεγαλύτερος ἁμαρτωλὸς ἔχει ἕνα θετικὸ στοιχεῖο· τὸ ὅτι ἀναζητεῖ τὴν εὐτυχία. Τὸ πρόβλημα μόνο εἶναι τὸ πῶς θὰ ἀλλάξει τὸν τρόπο καὶ τὰ μέσα, μὲ τὰ ὁποῖα τὴν ἐπιδιώκει... Τὸ ἴδιο πρόβλημα τίθεται σὲ ὅλους μας· μὲ ποιό τρόπο ἀναζητῶ τὴν εὐτυχία στὴ ζωή; ῾Η Σαμαρείτισσα μᾶς δείχνει τὸ δρόμο.
(1972)
῾Η μοναδικότητα τοῦ Χριστοῦ
«Μὴ σὺ μείζων εἶ τοῦ πατρὸς ἡμῶν ᾿Ιακώβ»;
Προοίμιον. ῾Υπάρχουν μερικοὶ ποὺ ἐξισώνουν τὸν Χριστὸ μὲ τοὺς μεγάλους ἄνδρες τῆς ἱστορίας. Λένε· «῾Ο Σωκράτης, ὁ Βούδδας, ὁ Χριστός»! Τὸ ἴδιο ἔκανε καὶ ἡ Σαμαρείτισσα. Εἶχε δὲ καὶ τὸ θάρρος (τῆς ἄγνοιας), ὥστε νὰ πεῖ στὸν Χριστό· «Μὴ σὺ μείζων εἶ τοῦ πατρὸς ἡμῶν ᾿Ιακώβ»; Κι ὅμως ἡ ἐξίσωση αὐτὴ δὲν εἶναι σωστή. Διότι ὁ Χριστός, ὡς Θεάνθρωπος, ὑπῆρξε πραγματικὰ «μείζων» ὅλων τῶν γηγενῶν, ὁ μεγαλύτερος, ὁ μοναδικός, ὁ ἕνας.
α. Σύγκριση τοῦ Χριστοῦ μὲ τοὺς μεγάλους ἄνδρες τῆς προχριστιανικῆς ἐποχῆς. Κινέζοι, Βαβυλώνιοι, Αἰγύπτιοι, ῞Ελληνες ἀνέπτυξαν τὴν ἐπιστήμη, ἔκαναν τεχνολογικὲς ἐφευρέσεις, δημιούργησαν πολιτισμούς. ῞Ολα αὐτὰ ἦσαν καλὰ καὶ ὠφέλιμα. ῾Ο Χριστὸς ὅμως πρόσφερε κάτι ἀσύγκριτα πιὸ μεγάλο· «τὴν δωρεάν τοῦ Θεοῦ», τὴ λύτρωση δηλαδὴ καὶ τὴ σωτηρία. ῾Η Σαμαρείτισσα, συγκρίνοντας τὸν ᾿Ιησοῦ μὲ τὸν ᾿Ιακώβ, τὸν ρώτησε: «῾Ο ᾿Ιακὼβ μᾶς ἔφτιαξε πηγάδια, ἐσὺ τί μᾶς δίνεις;» Καὶ ἐκεῖνος τῆς ἀπήντησε· «῾Ο ᾿Ιακὼβ σᾶς ἔφτιαξε πηγάδια, ἐγὼ ὅμως σᾶς δίνω τὸ νερὸ ποὺ ξεδιψάει τὸν ἀνθρωπο πραγματικὰ καὶ ὁριστικά, δηλαδὴ τὴν λύτρωση καὶ τὴ σωτηρία».
β. Σύγκριση τοῦ Χριστοῦ μὲ τὶς μεγάλες μορφὲς τῆς μεταχριστιανικῆς ἀνθρωπότητος. Μεγάλοι ἄνδρες καὶ σοφοὶ συνέβαλαν στὴν περαιτέρω πρόοδο τῆς ἀνθρωπότητος. ᾿Απ᾿ ὅλους ὅμως καὶ ἀπ᾿ ὅλα ποὺ πρόσφεραν οἱ ἄνθρωποι, ὁ Χριστὸς ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι ὁ «μείζων». Διότι ὅλες αὐτὲς οἱ προσφορὲς γιὰ τὴ ζωὴ καὶ τὸν πολιτισμὸ δὲν ἱκανοποιοῦν ἀπόλυτα τοὺς ἀνθρώπους, ἀλλὰ σχετικά. «Πᾶς ὁ πίνων ἐκ τοῦ ὕδατος τούτου διψήσει πάλιν». Μόνο ὅμως τὸ «ὕδωρ τὸ ζῶν» ξεδιψάει ἀπόλυτα τὸν ἄνθρωπο...
᾿Επίλογος. ᾿Αρχίζει νὰ παρατηρεῖται ἕνα ἐνθαρρυντικὸ φαινόμενο στὴν ἐποχή μας· πολλοὶ σύγχρονοι ἄνθρωποι, σὲ ὅλες τὶς χῶρες τοῦ κόσμου, δὲν ἱκανοποιοῦνται πιὰ ἀπὸ τὰ ὑλικὰ ἀγαθὰ καὶ τὶς ἀνέσεις ποὺ προσφέρει ὁ τεχνολογικὸς πολιτισμός μας. Τὰ χόρτασαν καὶ διαπίστωσαν ὅτι δὲν προσφέρουν τίποτε τὸ οὐσιαστικό. Καὶ ἄρχισαν νὰ στρέφονται στὶς πνευματικὲς ἀξίες. Εἴθε τὸ φαινόμενο αὐτὸ νὰ γενικευθεῖ καὶ στὴ χώρα μας.
(1990)
Μητροπολίτης ᾿Αχελῴου Εὐθύμιος (†2019)
Πρβλ. Εὐθυμίου Κ. Στύλιου, μητροπολίτου ᾿Αχελῴου, «Λόγος ζωῆς» (ὀρθόδοξο κηρυγματικὸ θεματολόγιο), ᾿Αθήνα 2001.