Μαΐου 9, ὁσιομάρτυς Νικόλαος
Ὁ ὁσιομάρτυς Νικόλαος
9 μαΐου
«Τί γὰρ ὠφελήσει ἄνθρωπον ἐὰν κερδίσῃ τὸν κόσμον ὅλον, καὶ ζημιωθῇ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ;» (Μρκ. 8:36). Αὐτὴ ἡ ἁγιογραφικὴ ρῆσι ἀποτελεῖ ἀνὰ τοὺς αἰῶνας ἐγερτήριο σάλπισμα. Τὸ νόημα αὐτῆς τῆς φράσεως ἐνστερνίζονται ὅλοι οἱ νοσταλγοὶ τῆς αἰωνιότητος. Τὰ λόγια αὐτὰ ἀφυπνίζουν καὶ καλοῦν σὲ ἐγρήγορσι, ζυγοσταθμίζουν καὶ ἀξιολογοῦν, δίνουν τὸ σῆμα τῆς ἐκκινήσεως στοὺς μαχητὲς τῆς ἀρετῆς.
Αὐτὸ τὸ μήνυμα δέχεται καὶ ὁ ὁσιομάρτυς Νικόλαος. Νεαρὸς βλαστὸς εὐσεβοῦς οἰκογενείας, διακρίνεται γιὰ τὴν φρόνησί του. Παρέες του οἱ γέροντες, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἀντλεῖ πολύτιμα διδάγματα. Γενόμενος ὁ ἴδιος δέκτης ψυχωφελῶν λόγων, γίνεται μὲ τὴν σειρά του ποιητὴς ἐνάρετων πράξεων.
Κατατάσσεται στὸν στρατὸ καὶ ἐπιδίδεται μὲ ζῆλο στὰ καθήκοντά του. Ἐπιδεικνύει ἄφθαστο ἡρωισμό, ἐξαιρετικὴ ἀνδρεία. Ἡ φήμη του φθάνει μέχρι τὸν βασιλιᾶ, ὁ ὁποῖος τὸν παρασημοφορεῖ μὲ τὸ ὀφίκιον τοῦ δούκα.
Ὁ Νικόλαος στὴν νέα ἡγεμονικὴ θέσι σημειώνει θαυμαστὲς ἐπιδόσεις· Γυμνάζει τοὺς στρατιώτας μεθοδικά, καὶ παράλληλα τοὺς φρονηματίζει καθημερινά. Ἐμφυτεύει στὴν ψυχή τους τὸν φόβο τοῦ Θεοῦ, ποὺ ἀποτρέπει τὶς ἀδικίες. Φλογίζει τὴν καρδιά τους ἀπὸ ἀγάπη σ᾿ ἐκεῖνον· διδάσκει τὴν τέχνη τῆς ἄμεσης ἐπικοινωνίας μὲ τὸν Χριστὸ διὰ τῆς προσευχῆς, καὶ ἐκεῖνοι ἀγωνίζονται καὶ νικοῦν τὸν ἐχθρό. Κάποτε ὅταν βρίσκωνται στὴν θέσι τῶν νικημένων, ὁ Νικόλαος παίρνει ἀφορμὴ γιὰ ψυχωφελεῖς συλλογισμούς. Ἐπισημαίνει τὴν ματαιότητα τοῦ κόσμου, τὴν προσκαιρότητα τῶν ἀξιωμάτων, τὸ ἐφήμερο τῶν τιμῶν καὶ διαβλέπει τὸν ἐπαπειλούμενο κίνδυνο τῆς ψυχῆς του. Συλλογίζεται τὴν ἀνικανότητα τῶν ἀξιωμάτων ὡς συνηγόρων στὸ φοβερὸ δικαστήριο τοῦ Κυρίου, ἀγωνιᾷ γιὰ τὴν σωτηρία τῆς ψυχῆς του καὶ παίρνει τὴν ἡρωικὴ ἀπόφασι. Ἐγκαταλείπει τὶς ἡγεμονικὲς θέσεις καὶ φεύγει γιὰ τὸ βουνὸ τῆς Βουνένης (῎Ορθρυος). Ἐκεῖ συναντάει ἔμπειρους ἀσκητές. Γεμᾶτος φλόγα καὶ ζῆλο προσεύχεται καὶ ἀγρυπνεῖ, νηστεύει καὶ ἀσκεῖται, κλαίει καὶ θρηνεῖ γιὰ τὶς ἁμαρτίες του. Ἡ ταπείνωσί του εἶναι ὑποδειγματική, καὶ ἡ ἀρετή του πασιφανής. Δέχεται νουθεσίες, συναγωνίζεται ἄριστα. Ἡ πρόοδος του εἶναι ἁλματώδης. Ἡ πολιτεία του θαυμαστὴ καὶ ἀξιέπαινη.
Κι ὅταν ἔρχεται ἡ ὥρα νὰ δώσῃ τὴν μαρτυρία τοῦ Κυρίου, παραμένει ἀκλόνητος. Οἱ ῎Αβαροι ὀργώνουν τὴν γύρω περιοχὴ μὲ λῃστεῖες, καταστροφές, θανατικὲς ἐκτελέσεις. Στόχος τους τώρα οἱ σκῆτες. Οἱ ἀσκητὲς προειδοποιοῦνται ἀπὸ ἄγγελο (δηλαδὴ ἀπὸ κάποιον ἀγγελιοφόρο) καὶ ἀναμένουν μὲ χαρὰ τὸ μαρτύριο. Μὲ ἀναπτερωμένο τὸ φρόνημα, μὲ γιγαντωμένη τὴν θέλησι ἀποκρούουν τὶς προκλήσεις τῶν βαρβάρων. Ὁμολογοῦν θαρραλέα. Ραβδίζονται ἄσπλαχνα, βασανίζονται ἀνελέητα, ὑπομένουν μὲ ἀνδρεία καὶ ἀποκεφαλίζονται.
Τὸν Νικόλαο μόνο ἀφήνουν ἀπείραχτο καὶ προσπαθοῦν μὲ κολακεῖες νὰ τὸν μεταπείσουν. Ἀλλὰ ὁ γενναῖος στρατιώτης τοῦ ᾿Ιησοῦ ἀμύνεται ἡρωικά. Στὶς ὑποσχέσεις των παραμένει ἀνεπηρέαστος, στοὺς ραβδισμοὺς ὑπομονετικός. Βασανίζεται σκληρὰ καὶ ποτίζει τὸ χῶμα μὲ τὸ αἷμα του. Τὸ σῶμα του γίνεται διάτρητο ἀπὸ τὰ τοξεύματα, ἡ ψυχή του ὅμως παραμένει ἄτρωτη. Οἱ βάρβαροι ἀπηυδισμένοι ἀποκεφαλίζουν τὸν ἅγιο στὶς 9 μαίου (τοῦ ἔτους 720), ἀνοίγοντας διάπλατα τὸν δρόμο γιὰ τὰ οὐράνια σκηνώματα. Τὸ σῶμα του ἀρχικὰ παραμένει ἄταφο καὶ διαφυλάσσεται ἀπὸ ἀγγέλους, ἐνῷ ἀργότερα ἀποκαλύπτεται καὶ θαυματοποιεῖ.
Ε.Κ.
«Λυδία», τεῦχος 149, μάιος 1985