᾿Απόστολος 6ης Κυρ. Πράξεων, «᾿Αρχηγὸς οἰκογενείας»

Ο ΑΡΧΗΓΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ

Κυριακὴ 6η Πράξεων (τοῦ τυφλοῦ), Πρξ. 16:16-34

 

«Πίστευσον ἐπὶ τὸν Κύριον ᾿Ιησοῦν Χριστὸν καὶ σωθήσῃ σὺ καὶ ὁ οἶκος σου».

Προοίμιον. ῾Η οἰκογένεια, ἡ μικρὴ αὐτὴ κοινωνικὴ ὁμάδα, ἔχει ἕναν ἀρχηγό· καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ πατέρας.  Συνήθως τονίζεται ἡ εὐθύνη τοῦ πατέρα γιὰ τὴ συντήρηση καὶ τὴν προκοπὴ τῶν μελῶν τῆς οἰκογενείας του. Παραλείπεται ὅμως νὰ ὑπογραμμισθεῖ καὶ ἡ εὐθύνη ποὺ ἔχει ὁ πατέρας γιὰ τὴν πνευματικὴ πρόοδο καὶ προκοπὴ τῆς οἰκογενείας του.

α. ῾Η πίστη τοῦ πατέρα. ῾Ο πατέρας εἶναι συνήθως ἐκεῖνος ποὺ σηκώνει τὰ βάρη τῆς οἰκογένειας. ᾿Απὸ τὰ δύο του χέρια ἐξαρτᾶται ἡ ἐπιβίωση τῆς γυναίκας καὶ τῶν παιδιῶν του. Γι᾿ αὐτὸ καὶ ὁ ἀρχηγὸς τῆς οἰκογένειας εἶναι συνήθως ἐργατικὸς ἄνθρωπος. Πιστὸς στὸ καθῆκον του ἀπὸ τὸ πρωὶ ἕως τὸ βράδυ, ὅπως λέει ἡ ῾Αγία Γραφή (Ψ. 103:23). Τὸ γεγονὸς ὅμως αὐτὸ κάνει συνήθως τὸν πατέρα νὰ γίνεται μονομερὴς καὶ ἀποκλειστικός· νὰ μὴ βλέπει δηλαδὴ τίποτε ἄλλο πέρα ἀπὸ τὸ καθημερινό του ἔργο. ῾Η νοοτροπία μάλιστα αὐτὴ φθάνει μέχρι τὸ σημεῖο νὰ νομίζει ὁ πατέρας ὅτι τὰ πάντα ἐξαρτῶνται ἀπ᾿ αὐτὸν καὶ τὴ σκληρὴ ἐργασία του.

Αὐτὸ ὅμως εἶναι ἡ μισὴ ἀλήθεια. Διότι ὁλόκληρη ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι ἡ πηγὴ ὅλων τῶν ἀγαθῶν εἶναι ὁ οὐράνιος πατέρας· «Πᾶσα δόσις ἀγαθὴ καὶ πᾶν δώρημα τέλειον ἄνωθεν ἐστὶ καταβαῖνον ἐκ τοῦ πατρὸς τῶν φώτων». ᾿Εάν ἐκεῖνος δὲν εὐλογήσει τοὺς κόπους τοῦ πατέρα, θὰ εἶναι μάταιο νὰ ξυπνᾶ νωρὶς κάθε πρωί, γιὰ νὰ πάει στὴ δουλειά του (πρβλ. Ψ. 126:2).

᾿Εκεῖνο ἑπομένως ποὺ χρειάζεται ὁ ἀρχηγὸς τῆς οἰκογένειας εἶναι πρωτίστως ἡ πίστη του στὸν Θεὸ Πατέρα· νὰ πιστεύει δηλαδὴ ὅτι δὲν φθάνουν οἱ δικές του προσπάθειες, ἀλλὰ χρειάζεται καὶ ἡ εὐλογία τοῦ Θεοῦ Πατέρα. ῾Ο ἀπόστολος Παῦλος εἶπε στὸν δεσμοφύλακα· «Πίστευσον ἐπὶ τὸν Κύριον ᾿Ιησοῦν Χριστὸν καὶ σωθήσῃ σὺ καὶ ὁ οἶκος σου».

β. ῾Οδηγὸς στὸν Χριστό. ῾Ο πατέρας ἐχει τὴν πρώτη θέση μέσα στὴ μικρὴ κοινωνία τῆς  οἰκογένειας.  Αὐτὴ ἡ θέση τοῦ δίνει καὶ κύρος καὶ δύναμη.  ῞Ο,τι ἐκεῖνος θέλει ἔχει μεγάλη σημασία γιὰ τὰ ὑπόλοιπα μέλη. Γι᾿ αὐτὸ καὶ ὅταν ὁ πατέρας πιστεύει στὸν Θεὸ καὶ ἡ πίστη του αὐτὴ εἶναι γνήσια καὶ ὄχι ἐπιφανειακὴ ἢ ὑποκριτική, τότε ἡ καλὴ ἐπίδρασή του πάνω στὰ ὑπόλοιπα μέλη τῆς οἰκογένειας εἶναι ἐξασφαλισμένη. Διότι τὰ παιδιὰ συνήθως μιμοῦνται καὶ ἀκολουθοῦν τὸ παράδειγμα τοῦ πρώτου μέσα στὴν οἰκογένεια.

Στὴν περίπτωση ὅμως αὐτή, ποὺ ὁ Πατέρας πιστεύει στὸν Θεό, πρέπει νὰ προσέξει ἰδιαίτερα στὸν τρόπο μεταδόσεως τῆς πίστης στὰ ὑπόλοιπα μέλη τῆς οἰκογένειας καὶ μάλιστα στὰ παιδιά. Διότι στὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν ἀρκεῖ ἡ καλὴ πρόθεση καὶ διάθεση, ἀλλὰ χρειάζεται καὶ ὁ κατάλληλος τρόπος. Καὶ ἐδῶ εἶναι ποὺ γίνεται δυστυχῶς τὸ μεγάλο λάθος· μερικοὶ πατέρες ἀκολουθοῦν τὴν τακτικὴ τῆς ἐπιβολῆς καὶ καταπιέσεως, προσπαθοῦν δηλαδὴ νὰ ἐπιβάλλουν διὰ τῆς βίας τὴν πίστη καὶ τὸν χριστιανικὸ τρόπο ζωῆς. Δὲν εἶναι ὅμως σωστὸς ὁ τρόπος αὐτός, γιὰ νὰ ὁδηγήσει ὁ πατέρας τὰ παιδιὰ στὸν Χριστό. Μὲ τὸν τρόπον αὐτὸν μόνο τὸ ἀντίθετο ἀποτέλεσμα θὰ πετύχει.

᾿Εκεῖνο ποὺ χρειάζεται εἶναι πρωτίστως τὸ προσωπικὸ παράδειγμα τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς οἰκογένειας. Πρέπει ὁ ἴδιος νὰ εἶναι ἄνθρωπος τῆς πίστεως στὴν προσωπική του ζωή. Τὸ παράδειγμα ἑνὸς γνήσιου, τίμιου καὶ πιστοῦ πατέρα δὲν μπορεῖ παρὰ νὰ ἐμπνεύσει τὰ παιδιά.

᾿Επίλογος. Κάθε προσπάθεια χριστιανικῆς καθοδηγήσεως τῶν παιδιῶν πρέπει νὰ γίνεται μέσα στὰ πλαίσια τοῦ θελήματος τοῦ Θεοῦ γιὰ τὴν προσωπικὴ σωτηρία τοῦ καθενὸς παιδιοῦ. ῾Ο πατέρας, ἡ μητέρα, ὁ πνευματικὸς δὲν εἶναι οἱ «σωτῆρες» τῶν παιδιῶν, ἀλλὰ οἱ ὁδηγοὶ τῶν παιδιῶν στὸ δύσκολο ἔργο νὰ διαπιστώσουν καὶ νὰ ἐφαρμόσουν στὴ ζωή τους ὅλοι τὸ ἀγαθὸ καὶ σωτήριο θέλημα τοῦ Θεοῦ.

(1979)

 

῾Η δουλεία τοῦ συμφέροντος

 

«Παιδίσκη, ἥτις ἐργασίαν πολλὴν παρεῖχε τοῖς κυρίοις αὐτοῖς»

Προοίμιον. Φοβερὴ εἶναι ἡ δουλεία τοῦ ὑλικοῦ συμφέροντος. Καταδυναστεύει ἀναρίθμητους ἀνθρώπους. Μέσα στὴ σύγχρονη κοινωνία, ποὺ ἡ ὑλιστικὴ νοοτροπία ἁπλώνεται πιὸ πολύ, οἱ δοῦλοι τοῦ συμφέροντος πολλαπλασιάζονται. ῍Ας δοῦμε ὅμως ἀπὸ κοντὰ τὴν κατάσταση αὐτή. ῞Ενα χαρακτηριστικὸ παράδειγμα μᾶς ἀφηγεῖται ἡ σημερινὴ ἀποστολικὴ περικοπή.

α. ᾿Αδιαφοροῦν γιὰ τὰ μέσα. Παρατηρῆστε τὰ ἀφεντικὰ τῆς «παιδίσκης». ᾿Εκμεταλλεύονται ἕνα ἄρρωστο, βασανισμένο καὶ δυστυχισμένο πλᾶσμα. ᾿Αδιαφοροῦν γιὰ τὴ δοκιμασία του. ᾿Εκεῖνο ποὺ τοὺς ἐνδιαφέρει εἶναι τὰ χρήματα ποὺ καρπώνονταν ἀπὸ τὴν κατάσταση αὐτή. ῎Ετσι, προτιμοῦν νὰ ἐξακολουθήσει νὰ κυριαρχεῖται ἡ «παιδίσκη» ἐκείνη ἀπὸ τὸ δαιμόνιο τοῦ πύθωνος, παρὰ νὰ ἐλευθερωθεῖ, διότι αὐτὸ τοὺς ἐξασφάλιζε πλούσιες εἰσπράξεις.

Πόσοι καὶ πόσοι σύγχρονοι δοῦλοι τοῦ συμφέροντος δὲν ἀκολουθοῦν τὴν ἴδια τακτική. Σκοπός τους, ἐπιδίωξή τους εἶναι μόνο τὸ συμφέρον. Καὶ γιὰ τὴν ἐκπλήρωση τοῦ σκοποῦ αὐτοῦ δὲν διστάζουν νὰ χρησιμοποιήσουν κάθε μέσο (παραδείγματα).

β. Εἶναι ἐπικίνδυνοι.  ῾Υπάρχει καὶ μία ἄλλη ἐνδιαφέρουσα πλευρὰ τοῦ θέματος. ῍Ας παρακολουθήσουμε καὶ πάλι τὴν περικοπή. Τὸ ἄνομο ἐμπόριο σὲ βάρος τῆς μαντευομένης παιδίσκης δὲν κράτησε πολύ. ῾Ο ἀπόστολος Παῦλος «ἐν τῷ ὀνόματι ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ» θεραπεύει καὶ ἐλευθερώνει τὸ δυστυχισμένο ἐκεῖνο κορίτσι ἀπὸ τὴν κυριαρχία τοῦ δαίμονος. Καὶ τότε ξεσπᾶ ἡ θύελλα. Τὰ ἀφεντικὰ τῆς παιδίσκης ὅταν εἶδαν ὅτι «ἐξῆλθεν ἡ ἐλπὶς τῆς ἐργασίας αὐτῶν», τῆς ἄνομης δηλαδὴ καὶ ἁμαρτωλῆς ἐκμετάλλευσης τοῦ κοριτσιοῦ, ἔδειξαν ὅλη τὴ μανία καὶ τὸ ἄγριο πάθος τους ἐναντίον τῶν ἀποστόλων, διότι ἀκριβῶς τοὺς εἶχαν θίξει τὸ ἄνομο συμφέρον τους.

Τὸ ἴδιο συμβαίνει πάντοτε. Οἱ δοῦλοι τοῦ συμφέροντος δὲν δέχονται ἐπεμβάσεις στὰ ἄνομα ἔργα τους. Θὰ ἐπιτεθοῦν καὶ θὰ ἐξοντώσουν ὁποιονδήποτε θὰ τολμήσει νὰ θίξει τὸ συμφέρον τους (παραδείγματα).

᾿Επίλογος. ῾Ο ἄνθρωπος πλάσθηκε ἀπὸ τὸν Θεό, γιὰ νὰ εἶναι ἐλεύθερος ἀπὸ κάθε εἶδος δουλείας. Καὶ εἶναι πραγματικὰ θλιβερό, σὲ ἐποχὴ εἰρήνης καὶ πολιτικῆς ἐλευθερίας, νὰ γινόμαστε δοῦλοι τῆς ὕλης, τοῦ χρήματος, νὰ ἔχουμε τὸ συμφέρον σὰν ἀφεντικό μας. ῾Η μόνη ἐλπίδα εἶναι νὰ ἐπιδιώξουμε μὲ κάθε τρόπο τὴν ἐλευθερία ποὺ χαρίζει ὁ Χριστός.

(1962)

 

Μητροπολίτης ᾿Αχελῴου Εὐθύμιος (†2019)

Πρβλ. Εὐθυμίου Κ. Στύλιου, μητροπολίτου ᾿Αχελῴου, «Λόγος ζωῆς» (ὀρθόδοξο κηρυγματικὸ θεματολόγιο), ᾿Αθήνα 2001.