᾿Απόστ. 5ης Κυρ. Πράξεων, «Τὸ ὄνομα Χριστιανός»
Τὸ ὄνομα «χριστιανός»
Κυριακὴ 5η τῶν Πράξεων (Σαμαρείτιδος), (Πρξ. 11:19-30)
«Χρηματίσας πρῶτον ἐν ᾿Αντιοχείᾳ τοὺς μαθητάς χριστιανούς»
Προοίμιον. Τοὺς ὀπαδοὺς τοῦ ἐσταυρωμένου καὶ ἀναστημένου Χριστοῦ στὴν ἀρχὴ τοὺς ὀνόμαζαν «μαθητὰς τοῦ Χριστοῦ». Πολὺ σύντομα ὅμως τὸ κήρυγμα τῆς νέας πίστεως διαδόθηκε καὶ ἔξω ἀπὸ τὰ ὅρια τῆς ᾿Ιερουσαλήμ, ὅπως λ.χ. στὴν μεγάλη πόλη τῆς ᾿Αντιόχειας. Στὴν πόλη αὐτὴ «ἕνας μεγάλος ἀριθμὸς ἀνθρώπων πίστευσε καὶ ἐπέστρεψε στὸν Χριστό». ᾿Αλλὰ καὶ κάτι ἄλλο σημαντικὸ συνέβη στὴ μεγάλη αὐτὴ πόλη τῆς Μ. ᾿Ασίας. Στὴν πόλη αὐτὴ δόθηκε γιὰ πρώτη φορὰ στοὺς μαθητὰς τοῦ Χριστοῦ τὸ ὄνομα «χριστιανός». Τί σημαίνει ὅμως τὸ καινούργιο αὐτὸ ὄνομα;
α. ῞Ενας καινούργιος ρόλος στὴ ζωή. Σύμφωνα μὲ τὴν ῾Αγία Γραφή, τὸ ὄνομα ἐκφράζει συνήθως τὸν ρόλο καὶ τὸν προορισμὸ τοῦ ἀνθρώπου. Τὸ ὄνομα «χριστιανὸς» ἀποτελεῖ προσδιοριστικὸ ἐπίθετο, ποὺ δόθηκε στοὺς μαθητὰς τοῦ Χριστοῦ καὶ ἔχει τὴν ἔννοια ὁ «χριστιανὸς ἄνθρωπος»! Αὐτὸ ἑπομένως σημαίνει ὅτι ὁ ἄνθρωπος ποὺ παίρνει τὸ ὄνομα «χριστιανὸς» ἀποκτᾶ ἕναν καινούργιο ρόλο καὶ προορισμὸ στὴ ζωή του· τὸν ρόλο καὶ τὴν ἀποστολὴ τοῦ Χριστοῦ.
῾Ο χριστιανὸς εἶναι ὁ ἄνθρωπος ποὺ πίστευσε στὸν Χριστὸ καὶ ἔτσι ἔδωσε καινούργιο ρόλο καὶ προορισμὸ στὴν ὕπαρξή του. Εἶναι ὁ ἄνθρωπος ποὺ δὲν ἄλλαξε μόνο ὄνομα, ἄλλὰ ἄλλαξε ρόλο καὶ προσανατολισμὸ τῆς ὕπαρξής του. ῞Οταν λοιπὸν ὁ ἄνθρωπος παίρνει τὸ ὄνομα «χριστιανός», γίνεται ὄντως νέος ἄνθρωπος. ῾Ο ρόλος καὶ ἡ ἀποστολὴ στὴ ζωή του ταυτίζεται μὲ τὸν ρόλο καὶ τὴν ἀποστολὴ τοῦ Χριστοῦ. Γι᾿ αὐτὸ καὶ κατὰ τὴν ὥρα τοῦ Βαπτίσματος ἡ ᾿Εκκλησία ὑπενθυμίζει στὸν βαπτιζόμενο τὰ λόγια τοῦ ἀποστόλου Παύλου· «῞Οσοι εἰς Χριστὸν ἐβαπτίσθητε, Χριστὸν ἐνεδύσασθε» (Γαλ. 3:27). ῾Ο «χριστιανὸς» ἑπομένως εἶναι ἕνας «χριστὸς Κυρίου» ποὺ καλεῖται νὰ συνεχίσει τὸν ρόλο καὶ τὴν ἀποστολὴ τοῦ ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ.
β. ῞Ενας αἰχμάλωτος τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ. Στὴν ῾Αγία Γραφὴ βλέπομε ἐπίσης ὅτι ὁ Θεὸς ἀλλάζει τὸ ὄνομα τῶν ἀνθρώπων, γιὰ νὰ δηλώσει μὲ τὸν τρόπον αὐτὸ ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ τοῦ ἀνήκουν· εἶναι δικοί του ἄνθρωποι (βλ. Γεν. 17:5). Τὸ ἴδιο ἰσχύει καὶ στὴν περίπτωση τοῦ «χριστιανοῦ». ῾Ο «χριστιανὸς ἄνθρωπος» δὲν ἀνήκει πιὰ στὸν ἑαυτό του. ᾿Εφόσον φέρει τὸ ὄνομα τοῦ Χριστοῦ, ἀνήκει πιὰ σ᾿ Αὐτόν. ῾Ο «χριστιανὸς» εἶναι πιὰ «αἰχμάλωτος τῆς ἀγάπης» τοῦ Χριστοῦ. Εἶναι τὸ θήραμα ποὺ τὸ ἔχει χτυπήσει τὸ βέλος τοῦ οὐράνιου κυνηγοῦ καὶ ποὺ τὸ ἔχει κάνει δικό του.
᾿Επίλογος. ῞Ενα ἐλάφι κυκλοφοροῦσε ἐλεύθερο. Κανεὶς δὲν τὸ κυνηγοῦσε. Καὶ τοῦτο, γιατὶ ἔφερε στὸ λαιμό του μία πινακίδα ποὺ ἔλεγε· «Εἶμαι τοῦ καίσαρος»! Τὸ ὄνομα «χριστιανός» σημαίνει ὅτι ἀνήκω στὸν Χριστό. Τί τιμή, ἀλλὰ καὶ τί ἀσφάλεια! Κανεὶς δὲν μπορεῖ νὰ ἁπλώσει βέβηλο χέρι πάνω στὸν χριστιανό. ῾Ο ἴδιος ὁ Χριστὸς διακήρυξε: «Κανένας δὲν θὰ μπορέσει νὰ ἁρπάξει τὰ πρόβατά μου ἀπὸ τὴν προστατευτικὴ ἀγκαλιά μου» (Ιω. 10:28).
(1979)
Τὸ παντοδύναμο χέρι τοῦ Θεοῦ
«Ἦν χείρ Κυρίου μετ᾿ αὐτῶν»
Προοίμιον. ῾Ο ἄνθρωπος συνηθίζει νὰ βλέπει μόνο τὰ ἔργα τῶν χειρῶν του. Μὲ αὐτὰ ἀσχολεῖται, γι᾿ αὐτὰ ὁμιλεῖ. ῾Ο σύγχρονος μάλιστα ἄνθρωπος καυχᾶται ἰδιαιτέρως γιὰ τὴν ἀφθονία καὶ ποικιλία τῶν ἔργων του.
῾Ο λόγος ὅμως τοῦ Θεοῦ ἔρχεται νὰ μᾶς διδάξει ὅτι ἐκεῖνος ποὺ κυρίως ἐργάζεται καὶ δημιουργεῖ εἶναι ὁ Θεός, ὁ Δημιουργὸς τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς. Τὸ χέρι τοῦ Θεοῦ ἀπὸ τὸν καιρὸ τῆς Δημιουργίας μέχρι σήμερα ἐργάζεται ἀθόρυβα καὶ μυστικά, μὲ δύο κυρίως τρόπους.
α. ῾Οδηγεῖ τὸν ἄνθρωπο. Τὸ χέρι τοῦ Θεοῦ εἶναι καθοδηγητικό. Μετὰ τὸν θάνατο τοῦ πρωτομάρτυρος Στεφάνου ξέσπασε ἕνας γενικότερος διωγμὸς ἐναντίον τῶν πιστῶν. Ἔτσι πολλοὶ μαθηταὶ τοῦ Χριστοῦ «διεσπάρησαν» σὲ διάφορα μέρη «ἕως Φοινίκης καὶ Κύπρου καὶ ᾿Αντιοχείας». Τὸ γεγονὸς αὐτό, ποὺ ἦταν πράγματι μία μεγάλη δοκιμασία γιὰ τὴ νεαρὴ ᾿Εκκλησία τοῦ Χριστοῦ, τὸ ἀγαθὸ χέρι τοῦ Θεοῦ τὸ χρησιμοποίησε γιὰ τὴ διάδοση τοῦ Εὐαγγελίου στὰ ἔθνη.
Τὸ χέρι τοῦ Θεοῦ καθοδηγεῖ καὶ μᾶς μὲ τὰ γεγονότα καὶ τὶς ἀλλαγὲς ποὺ συμβαίνουν στὴ ζωή μας. Τὰ γεγονότα τῆς ζωῆς μας δὲν εἶναι τυχαῖα. ᾿Ελέγχονται καὶ κατευθύνονται ἀπὸ τὸ χέρι τοῦ Θεοῦ... (παραδείγματα)
β. Εὐεργετεῖ τὸν ἄνθρωπο. Τὸ χέρι τοῦ Θεοῦ σκορπίζει πλούσια καὶ ἄφθονη τὴ χάρη καὶ τὴ δύναμή του. Οἱ μαθηταὶ τοῦ Χριστοῦ, καταδιωγμένοι, φθάνουν στὴν ᾿Αντιόχεια, στὴ μεγάλη ἀλλὰ καὶ ἁμαρτωλὴ αὐτὴ πόλη· διαβόητη γιὰ τὴ διαφθορά της. Ἄγονο φαινόταν τὸ ἔδαφός της γιὰ χριστιανικὴ σπορά. Κι ὅμως ὁ σπόρος τοῦ Εὐαγγελίου, ποὺ ἄρχισαν νὰ σπέρνουν οἱ ἁπλοὶ ἐκεῖνοι μαθηταὶ τοῦ Χριστοῦ, παρουσίασε ἐκπληκτικὴ καρποφορία. ῾Η ἐξήγηση δὲν ἦταν ἄλλη· «Ἦν χεὶρ Κυρίου μετ᾿ αὐτῶν»!
᾿Επίλογος. «῾Αμαρτωλὴ ᾿Αντιόχεια» ἡ κοινωνία μας, λένε μερικοὶ χριστιανοί. Ποιός θὰ δεχθεῖ τὸ μήνυμα τοῦ Εὐαγγελίου; Μὴν τὸ λησμονοῦμε ὅμως· ὡς χριστιανοὶ ἔχομε ἕνα μυστικὸ ὅπλο· εἶναι τὸ παντοδύναμο χέρι τοῦ Θεοῦ. Αὐτὸ εἶναι ποὺ ἐξασφαλίζει τὴν ἐπιτυχία στὶς προσπάθειές μας καὶ χαρίζει πλούσια καρποφορία στὸ ἔργο τῆς σπορᾶς τῆς ᾿Εκκλησίας.
Μητροπολίτης ᾿Αχελῴου Εὐθύμιος (†2019)
Πρβλ. Εὐθυμίου Κ. Στύλιου, μητροπολίτου ᾿Αχελῴου, «Λόγος ζωῆς» (ὀρθόδοξο κηρυγματικὸ θεματολόγιο), ᾿Αθήνα 2001.