Μαΐου 21, «῾Η προσφορὰ τῶν δύο ἁγίων»
῾Η προσφορὰ τῶν δύο ἁγίων καὶ ἡ δική μας
Μαΐου 21, ἁγίων Κωνσταντίνου καὶ ῾Ελένης
«Χαίροις Κωνσταντῖνε πάνσοφε, ᾿Ορθοδοξίας πηγή»
Προοίμιον. Τόσο ὁ Μ. Κωνσταντίνος ὅσο καὶ ἡ ἁγία ῾Ελένη προσέφεραν πολλὰ στὴν ἀνθρωπότητα καὶ εἰδικότερα στὴν καθ᾿ ἡμᾶς ᾿Ανατολή.
α. ῾Η προσφορὰ τοῦ Μ. Κωνσταντίνου. Ἔπαυσε τοὺς διωγμοὺς ἐναντίον τῶν χριστιανῶν. ᾿Αναγνώρισε τὸν Χριστιανισμὸ ὡς ἐπίσημη θρησκεία τοῦ Κράτους. ῞Ιδρυσε τὴν Κωνσταντινούπολη ὡς νέα πρωτεύουσα («Νέα Ρώμη») τῆς αὐτοκρατορίας καὶ ἕνωσε ὅλους τοὺς λαοὺς μέσα σὲ ἕνα ἑνιαῖο πολίτευμα, τὸ πολίτευμα τοῦ σταυροῦ. Μὲ πρωτοβουλία τοῦ Μ. Κωνσταντίνου ἄρχισαν νὰ ἀνεγείρονται περικαλεῖς ναοὶ γιὰ τὴν λατρεία τοῦ Θεοῦ, καὶ εἰδικότερα τοῦ Χριστοῦ, «τῆς σοφίας τοῦ Θεοῦ». Γιὰ τὴν ὑπεράσπιση τῆς ἀλήθειας τῆς πίστεως καὶ τῆς ἑνότητος τῆς ᾿Εκκλησίας συνεκάλεσε τὴν Α΄ Οἰκουμενικὴ Σύνοδο, τὴν ὁποία ἀκολούθησαν καὶ πολλὲς ἀλλες.
β. ῾Η προσφορὰ τῆς ἁγίας ῾Ελένης. ῾Η ἁγία ῾Ελένη προσέφερε κυρίως τὸ γιό της, τὸν ὁποῖο ἀνέθρεψε χριστιανικά. ῾Η ἁγία ᾿Ελένη ἀφιέρωσε τὴ ζωή της στὴν ἀνεύρεση τοῦ τιμίου Σταυροῦ καὶ στὴν ἀνέγερση ἱερῶν ναῶν καὶ μονῶν. Μὲ τὴν ἀνεύρεση τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ ἐνίσχυσε τὴν πίστη τοῦ λαοῦ καὶ πρόσφερε στὴν ᾿Εκκλησία τὸ πολύτιμο αὐτὸ κειμήλιο, τὸ ὁποῖο καὶ ἀποτελεῖ «τὸ στήριγμα τῶν πιστῶν».
᾿Επίλογος. ῾Ως χριστιανοὶ εἴμαστε εὐγνώμονες στοὺς δύο μεγάλους αὐτοὺς ἁγίους τῆς ᾿Εκκλησίας μας. Τοὺς ὀφείλομε καὶ τὴν πίστη καὶ τὸ πολίτευμα τοῦ σταυροῦ. Τὴν εὐγνωμοσύνη μας αὐτὴ θὰ τὴν δείξουμε ἔμπρακτα, ἂν κρατήσουμε τὴν ὀρθόδοξη πίστη μας καὶ τὴν προσφέρουμε ἀνανεωμένη καὶ ζωντανὴ στὸ σύγχρονο κόσμο.
(1975)
Γιὰ μία ῾Ενωμένη Εὐρώπη
«᾿Εν τούτῳ νίκα».
Προοίμιον. Μία ἀπὸ τὶς μεγαλύτερες προσφορὲς τοῦ Μ. Κωνσταντίνου ἦταν ἡ ἵδρυση τῆς Βυζαντινῆς Αὐτοκρατορίας.
α. Τὸ πολίτευμα τοῦ σταυροῦ. ῾Η βυζαντινὴ αὐτοκρατορία ἦταν πολυεθνική, ἕνωση διαφόρων λαῶν. Τὸ πολίτευμα ὅμως ἦταν ἕνα· τὸ πολίτευμα τοῦ Σταυροῦ. ῾Ο Χριστιανισμὸς δηλαδὴ ἦταν ἡ ἐπικρατοῦσα θρησκεία. ᾿Εκεῖνο ποὺ ἕνωνε ὅλους τοὺς λαοὺς τῆς ἀπέραντης αὐτοκρατορίας ἦταν ἡ πίστη στὸν Χριστό. ῾Ο Σταυρὸς τοῦ Χριστοῦ ἦταν τὸ ἔμβλημα τῆς αὐτοκρατορίας.
β. ῾Η διάσπαση τῆς ἑνότητος. Μετὰ τὴν πτώση τῆς πρωτεύουσας, τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ἡ ἑνότητα τῶν λαῶν τῆς αὐτοκρατορίας διασπάσθηκε. ῾Η Εὐρώπη κατακερματίσθηκε σὲ ἀνεξάρτητα κράτη, τὰ ὁποῖα ἄρχισαν νὰ ἀλληλοσυγκρούονται. ῾Η παγκόσμια εἰρήνη φυγαδεύθηκε. ᾿Ακολούθησαν διαδοχικοὶ πόλεμοι μέχρι τοὺς δύο Παγκοσμίους Πολέμους τοῦ 20οῦ αἰώνα, ποὺ σκόρπισαν παντοῦ ἐρείπια καὶ καταστροφές...
γ. ῾Η ἐπανάκτηση τῆς ἑνότητος. Στὸ τέλος τοῦ 20οῦ αἰώνα, ἄρχισε ἡ Εὐρώπη νὰ ζητάει τὴν ἑνότητά της. Πάνω ὅμως σὲ ποιά βάση θὰ ἐπιδιωχθεῖ ἡ ἑνότητα τῆς Εὐρώπης; Μήπως στὸ ὑλικὸ συμφέρον, στὴν οἰκονομικὴ μόνο εὐημερία; ῾Η ἑνότητα τῆς Εὐρώπης θὰ ξανακερδηθεῖ, ἂν τεθεῖ καὶ πάλι ὡς βάση ὁ σταυρὸς τοῦ Χριστοῦ. Τὸ «ἐν τούτῳ νίκα» ἔχει διαχρονικὴ σημασία. Πρέπει νὰ ἰσχύσει καὶ σήμερα· νὰ τεθεῖ ὡς βάση τῆς ἑνότητος τῶν χωρῶν τῆς Εὐρώπης καὶ τῶν λαῶν ὅλου τοῦ κόσμου.
᾿Επίλογος. ῾Η ῾Ελλάδα ζητάει νὰ ἐνταχθεῖ στὴν ῾Ενωμένη Εὐρώπη, μὲ βάση τὸ «τί θὰ πάρουμε» ἀπὸ αὐτὴ τὴν ἔνταξη. Σημασία ὅμως ἔχει τὸ τί θὰ δώσουμε. Καὶ θὰ δώσουμε ἀσφαλῶς αὐτὸ ποὺ ἔχομε· αὐτὸ ποὺ κρατήσαμε ἀπὸ τὸν καιρὸ τοῦ Μ. Κωνσταντίνου· τὴν ᾿Ορθοδοξία! Καθαρή, ἀνανεωμένη, ζωντανὴ μπορεῖ νὰ ἑνώσει καὶ πάλι τοὺς λαούς...
(1978)
Μητροπολίτης ᾿Αχελῴου Εὐθύμιος (†2019)
Πρβλ. Εὐθυμίου Κ. Στύλιου, μητροπολίτου ᾿Αχελῴου, «Λόγος ζωῆς» (ὀρθόδοξο κηρυγματικὸ θεματολόγιο), ᾿Αθήνα 2001.