Μαΐου 21, «Πῶς ἔγιναν ἅγιοι;»

ΠΩΣ ΕΓΙΝΑΝ ΑΓΙΟΙ;

Μαΐου 21, ἁγίων Κωνσταντίνου καὶ ῾Ελένης

 

«Χωρὶς ἐμοῦ οὐ δύνασθε ποιεῖν οὐδέν».

Προοίμιον. Πολλοὶ ἅγιοι τῆς ᾿Εκκλησίας μας εἶναι ἁπλοὶ καὶ ἄσημοι ἄνθρωποι.  Οἱ ἅγιοι ὅμως ποὺ γιορτάζουμε σήμερα, ὁ Κωνσταντίνος καὶ ἡ ῾Ελένη, ἦσαν ὀνομαστοὶ καὶ ἐπίσημοι· αὐτοκράτωρ ὁ Κωνσταντίνος, βασίλισσα ἡ ῾Ελένη. Καὶ βέβαια ὅλοι οἱ ἅγιοι μᾶς προξενοῦν τὸν θαυμασμό. ῞Οσοι ὅμως ἀπ᾿ αὐτοὺς ἦσαν μεγάλοι, πλούσιοι καὶ δυνατοί, μὲ ἀξιώματα καὶ τίτλους, αὐτοὶ μᾶς κάνουν μεγαλύτερη ἐντύπωση. Καὶ διερωτώμαστε· «Πῶς αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι μπόρεσαν νὰ γίνουν ἅγιοι; Μέσα στὰ παλάτια τῶν αὐτοκρατόρων, ὅπου γίνονταν τόσα ὄργια καὶ τόσα ἐγκλήματα, πῶς ἁγίασαν ἡ ῾Ελένη καὶ ὁ Κωνσταντίνος;»

α. Μπόρεσαν, διότι τὸ θέλησαν. Πολλοὶ λένε· «δὲν μπορῶ νὰ γίνω καλύτερος»! ῾Ο ἰσχυρισμὸς ὅμως αὐτὸς δὲν εἶναι εἰλικρινής. Διότι ἡ σωστὴ ἀπάντηση θὰ ἦταν· «δὲν θέλω νὰ γίνω καλύτερος»! Διότι «ὅποιος θέλει μπορεῖ», λέει τὸ σοφὸ γνωμικό. Γιὰ τὸν ἄνθρωπο ποὺ θέλει τίποτε δὲν εἶναι ἀκατόρθωτο. Ἄνθρωποι ποὺ εἶχαν θέληση ἀναδείχθηκαν εἴτε στὴν ἐπιστήμη εἴτε στὴν τέχνη εἴτε στὴν ἐργασία. Τὸ ἴδιο ἰσχύει καὶ στὴν πνευματικὴ ζωή. ᾿Εκεῖνος ποὺ θέλει μπορεῖ νὰ ἀλλάξει, μπορεῖ νὰ ἀναδειχθεῖ, νὰ γίνει ἀκόμη καὶ ἅγιος!

β. ῾Η βοήθεια τῆς οἰκογένειας. ῾Ο Κωνσταντίνος δὲν ἔγινε μόνος του μέγας καὶ ἅγιος. Τὸν βοήθησε πολὺ ἡ μητέρα του ῾Ελένη. Τὸ ἴδιο ἰσχύει καὶ γιὰ πολλοὺς ἄλλους ἁγίους. ῾Η οἰκογένεια εἶναι τὸ λίκνο τῶν ἁγίων. ῾Η ἁγιότητα εἶναι ἕνα εὐαίσθητο ἄνθος ποὺ χρειάζεται τὴ θαλπωρὴ τῆς οἰκογένειας. Μεγάλη σημασία ἔχει ἡ ἀγωγὴ τῶν παιδιῶν ἀπὸ τὴ μητέρα· μιὰ ἀγωγὴ ποὺ πρέπει νὰ ἀρχίζει ἀπὸ πολὺ νωρίς, ἀπὸ τὰ πρῶτα πέντε νηπιακὰ χρόνια.

γ. ῾Η ἐνίσχυση τῆς θείας χάρης. Πάνω ἀπ᾿ ὅλα τοὺς ἁγίους τοὺς ἀνέδειξε ἡ θεία χάρη. Οἱ ἅγιοι ἀναδείχθηκαν μέσα στὸ χῶρο τῆς ᾿Εκκλησίας. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι ἀπὸ τὴ ζωὴ τῆς ᾿Εκκλησίας ἀντλοῦσαν τὴ θεϊκὴ χάρη ποὺ τοὺς ἐνίσχυε καὶ τοὺς δυνάμωνε. Διότι ἡ ἁγιότητα, ἡ ζωὴ σύμφωνα μὲ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ, δὲν εἶναι ἀνθρώπινο κατόρθωμα, ἀλλὰ δῶρο καὶ χάρισμα τοῦ ῾Αγίου Πνεύματος. ῾Ο Χριστὸς δήλωσε· «Χωρὶς ἐμοῦ οὐ δύνασθε ποιεῖν οὐδέν» !

᾿Επίλογος. Λένε ἐπίσης μερικοί· «Θέλω νὰ γίνω ἅγιος, ἀλλὰ δὲν μὲ ἀφήνουν οἱ ἄλλοι»! ῞Ενα πρέπει νὰ γνωρίζουμε. ῞Οτι ὅλοι οἱ ἅγιοι ἔζησαν καὶ ἀναδείχθηκαν μέσα σὲ διεφθαρμένα καὶ ἁμαρτωλὰ περιβάλλοντα. ῾Ο κόσμος εἶναι αὐτὸ ποὺ εἶναι. «Κεῖται ἐν τῷ πονηρῷ», γράφει ὁ εὐαγγελιστὴς ᾿Ιωάννης (1Ιω. 5:19). ῾Η ἁγιότητα κατακτᾶται μέσα στοὺς πειρασμούς, μέσα στὸν κόσμο, μὲ συνεχῆ ἀγώνα καὶ προσπάθεια. Χωρὶς κόπο καὶ ἀγώνα κανεὶς δὲν ἀνεβαίνει (πρβλ. Μτθ. 11:12).

(1982)

 

῾Η κλήση τῆς ἁγιότητος

 

«Αὕτη ἡ ἀλλοίωσις τῆς δεξιᾶς τοῦ ῾Υψίστου».

Προοίμιον. ῾Ο  Μ. Κωνσταντίνος ἦταν αὐτοκράτωρ, κι ὅμως ἔγινε ἅγιος. ῾Η ῾Ελένη ἦταν βασίλισσα, καὶ ὅμως ἔγινε καὶ αὐτὴ ἁγία. Δὲν ἔχει σημασία τί εἶναι κανείς, ἀλλὰ τὸ τί μπορεῖ νὰ γίνει.

α. ῾Η δυνατότητα ἀλλαγῆς. ῾Ο ἄνθρωπος ἔχει τὸ προνόμιο τῆς ἀλλαγῆς. Μπορεῖ νὰ τραπεῖ πρὸς τὸ κακό, μπορεῖ ὅμως καὶ νὰ τραπεῖ πρὸς τὸ καλό. ῞Ολοι οἱ μεταπτωτικοὶ ἄνθρωποι ὡς ἀπόγονοι τοῦ ᾿Αδὰμ τρέπονται ἐκ φύσεως πρὸς τὸ κακό. «Ἔγκειται ἡ διάνοια τοῦ ἀνθρώπου ἐπιμελῶς ἐπὶ τὰ πονηρὰ ἐκ νεότητος αὐτοῦ» (Γεν. 8:21). ῾Ωστόσο αὐτοὶ οἱ μεταπτωτικοὶ καὶ ἁμαρτωλοὶ ἄνθρωποι μποροῦν καὶ ἀλλάζουν. Τρέπονται πρὸς τὸ καλὸ καὶ τὴν ἀρετή. ῞Ολοι οἱ ἅγιοι τῆς ᾿Εκκλησίας μας ἦσαν μεταπτωτικοί, ἁμαρτωλοὶ ἄνθρωποι. Δὲν ἔμειναν ὅμως στὴν κατάσταση τῆς πτώσης. Στράφηκαν στὸν Θεὸ καὶ τὸν Χριστὸ καὶ ἔγιναν ἅγιοι.

β. ῾Η κλήση τῆς ἁγιότητος. ῾Ο κάθε ἄνθρωπος καλεῖται νὰ ὑπερβεῖ αὐτὸ ποὺ εἶναι καὶ νὰ γίνει αὐτὸς ποὺ πρέπει νὰ εἶναι· ἅγιος! Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς τῆς ζωῆς τοῦ κάθε ἀνθρώπου, τοῦ κάθε χριστιανοῦ· νὰ ἀξιοποιήσει τὸν χρόνο τῆς ζωῆς του, γιὰ νὰ ἀλλάξει, νὰ γίνει διαφορετικὸς ἀπ᾿ ὅ,τι τώρα εἶναι. ῾Ο Χριστιανισμὸς πιστεύει στὴν εὐγενῆ καταγωγὴ τοῦ ἀνθρώπου. ῾Ο ἄνθρωπος δὲν κατάγεται ἀπὸ τὰ ζῶα, ἀλλὰ δημιουργήθηκε ἀπὸ τὸν Θεό. Εἶναι τέκνο Θεοῦ. ῾Η ἀλλαγὴ ἑπομένως τοῦ μεταπτωτικοῦ καὶ ἁμαρτωλοῦ ἀνθρώπου εἶναι ταυτόχρονα ἐπιστροφὴ στὴν προπτωτικὴ πριγκιπικὴ του κατάσταση.

᾿Επίλογος. ῾Ο Χριστὸς γιὰ νὰ βοηθήσει τοὺς μεταπτωτικοὺς καὶ ἁμαρτωλοὺς ἀνθρώπους στὴν κλήση τῆς ἀλλαγῆς, ἵδρυσε τὴν ᾿Εκκλησία ὡς ἐργαστήρι ἁγιότητος. ῾Η ᾿Εκκλησία δὲν κάνει τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ βοηθεῖ τὸν κάθε ἄνθρωπο νὰ πραγματοποιήσει τὴν ἀλλαγὴ στὴ ζωή του, νὰ μετανοήσει καὶ νὰ πάρει τὸ δρόμο τῆς ἁγιότητος. Μπαίνομε στὴν ᾿Εκκλησία χοϊκοὶ καὶ βγαίνουμε ἅγιοι καὶ οὐράνιοι. ῾Η φωτιὰ τῆς θείας χάρης ψήνει τὸν πηλὸ καὶ τὸν μετατρέπει σὲ ἄφθαρτο καὶ ἀθάνατο σῶμα. «Αὕτη ἡ ἀλλοίωσις τῆς δεξιᾶς τοῦ ῾Υψίστου».

(1969)

 

῾Η ἀποδοχὴ καὶ καλλιέργεια τῆς κλήσης

 

«Οὐκ ἐγενόμην ἀπειθής τῇ οὐρανίῳ ὁπτασία».

Προοίμιον. Οἱ ἅγιοι ποὺ τιμοῦμε σήμερα, Κωνσταντίνος καὶ ῾Ελένη, ὑπῆρξαν μεγάλοι καὶ ἐπίσημοι κατὰ κόσμον. Αὐτοκράτορες καὶ βασιλεῖς. Πῶς συνέβη αὐτό; Διότι ὁ Χριστὸς εἶπε «οἱ πλούσιοι δυσκόλως εἰσελεύσονται εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν» (Ματθ. ιθ΄ 23). ᾿Εντούτοις ὑπὸ ὁρισμένες προϋποθέσεις καὶ οἱ μεγάλοι, οἱ ἔνδοξοι καὶ οἱ πλούσιοι μποροῦν νὰ γίνουν ἐκλεκτὰ μέλη τῆς ᾿Εκκλησίας, νὰ γίνουν ἅγιοι.

α. ᾿Αποδοχὴ τῆς κλήσης τοῦ Θεοῦ. ῾Ο Κωνσταντίνος ἦταν ἕνας Ρωμαῖος αὐτοκράτωρ ὅπως καὶ οἱ προηγούμενοι. Πῶς λοιπὸν ὁδηγήθηκε στὴν ἀπόφαση νὰ σταματήσει τοὺς διωγμούς, νὰ ἀναγνωρίσει τὴν ᾿Εκκλησία ὡς ἐπίσημη θρησκεία τοῦ κράτους καὶ ὁ ἴδιος νὰ γίνει χριστιανὸς καὶ ἅγιος; Διότι δέχθηκε τὴν κλήση τοῦ Θεοῦ. ῞Οταν εἶδε στὸν οὐρανὸ τὸ σημεῖον τοῦ τιμίου σταυροῦ καὶ τὶς λέξεις «ἐν τούτῳ νίκα» ἐπίστευσε, ὅπως ὁ Παῦλος ὅταν εἶδε τὸ ὅραμα στὴ Δαμασκό. Καὶ ὅπως ὁ Παῦλος, καὶ αὐτὸς «οὐκ ἐγένετο ἀπειθὴς τῇ οὐρανίῳ ὀπτασίᾳ» (Πρξ. 26:19), ἀλλὰ ἀμέσως δέχθηκε τὸ οὐράνιο μήνυμα τοῦ Χριστοῦ.

β. ῾Η καλλιέργεια τῆς κλήσεως. Μετὰ τὴν ἀποδοχὴ τῆς κλήσεως ἔρχεται ἡ καλλιέργεια τῆς κλήσεως. Χωρὶς τὴν καλλιέργεια αὐτὴ ἡ κλήση ἀχρηστεύεται καὶ παραμένει ἀνενεργός. «Πολλοὶ κλητοί, ὀλίγοι δὲ ἐκλεκτοί», εἶπεν ὁ Χριστὸς (Μτθ. 20:16). Χρειάζεται καλλιέργεια τῆς κλήσεως. ῾Η κλήση εἶναι ἕνα χάρισμα Θεοῦ ποὺ χρειάζεται ἀξιοποίηση. ῾Ο Χριστὸς μίλησε ἐπίσης γιὰ τὴν ἀξιοποίηση τῶν χαρισμάτων στὴν παραβολὴ τῶν ταλάντων (Μτθ. 25:15). ῾Η καλλιέργεια τῆς κλήσης ἐκφράζει τὴ θέληση τοῦ ἀνθρώπου γιὰ συνεργασία μὲ τὴν κλήση καὶ τὴ θέληση τοῦ Θεοῦ.

᾿Επίλογος. ῞Ολοι εἴμαστε «κλητοὶ Θεοῦ». «῾Ο Θεὸς θέλει πάντας ἀνθρώπους  σωθῆναι» καὶ γι᾿ αὐτὸ μᾶς καλεῖ ὅλους κοντά του. Καλεῖ κι ἐμᾶς. ᾿Απὸ τὴν ἀποδοχὴ καὶ τὴν καλλιέργεια τῆς κλήσης τοῦ Θεοῦ ἐξαρτᾶται τὸ αἰώνιο μέλλον μας. ῾Η εἴσοδός μας στὴ βασιλεία τοῦ Θεοῦ θὰ εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς κλήσης τοῦ Θεοῦ καὶ τῆς δικῆς μας ἀποδοχῆς καὶ συνεργασίας μὲ τὴ θεϊκὴ χάρη.

(1981)

 

Μητροπολίτης ᾿Αχελῴου Εὐθύμιος (†2019)

Πρβλ. Εὐθυμίου Κ. Στύλιου, μητροπολίτου ᾿Αχελῴου, «Λόγος ζωῆς» (ὀρθόδοξο κηρυγματικὸ θεματολόγιο), ᾿Αθήνα 2001.