Μ. Παρασκευή, «῾Ο βασιλεὺς τῆς δόξης»
Ο ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΗΣ ΔΟΞΗΣ
Μ. Παρασκευή, 4ο Εὐαγγέλιο Παθῶν ἢ Εὐαγγέλιο Θ΄ ὥρας
«Ἴδε ὁ ἀνθρωπος!» (Ιω. ιθ΄ 5)
Προοίμιον. ῾Ο ᾿Ιησοῦς ἐνώπιον τοῦ Πιλάτου! «Ἴδε ὁ ἀνθρωπος», εἶπεν ὁ Πιλάτος καὶ μὲ τὴν φράση αὐτὴ ἔκαμε μία μοναδικὴ ὁμολογία καὶ διακήρυξη, χωρὶς βέβαια ὁ ἴδιος νὰ τὸ ἐννοεῖ. ῾Ο Πιλάτος διεκήρυξε τὴν ἀλήθεια ὅτι ὁ Χριστὸς δὲν ἦταν ἕνας κοινὸς ἄνθρωπος, ἀλλὰ ὁ κατεξοχὴν Ἄνθρωπος, ὁ Θεάνθρωπος.
α. ῾Ο ἀνθρωπος τοῦ πόνου. ῾Ο Χριστὸς ἦταν ὁ νέος ᾿Αδὰμ τῆς Χάριτος, ὁ ἐναθρωπήσας Υἱὸς τοῦ Θεοῦ καὶ ὡς ἐκ τούτου ἀναμάρτητος. ῾Επομένως ὁ Χριστὸς δὲν εἶχε καμμία σχέση μὲ τὸν κοινὸ κλῆρο τῶν ἀνθρώπων, τὸν πόνο, ποὺ εἶναι συνέπεια τῆς ἁμαρτίας. Καὶ ὅμως ὁ Χριστός, ἀπὸ μεγάλη ἀγάπη γιὰ τὸν ἄνθρωπο, ἀνέλαβε νὰ σηκώσει τὸ βαρὺ φορτίο τοῦ πόνου καὶ νὰ γίνει ὁ κατ᾿ ἐξοχὴν ἄνθρωπος τοῦ πόνου καὶ τῆς ὀδύνης. ῾Ολόκληρη ἡ ζωή του ὑπῆρξε μία συνεχὴς καὶ ἀκατάληπτη σὲ μᾶς ὀδύνη. Πῶς ὅμως νὰ περιγράψει κανεὶς τὸν πόνο καὶ τὴν ὀδύνη ποὺ δοκίμασε ὁ Χριστὸς κατὰ τὴ διάρκεια τῶν παθῶν του; (περιγραφή)
β. ῾Ο τέλειος καὶ ἀναμάρτητος ἄνθρωπος. ῞Οταν ὁ Πιλάτος ἔλεγε τὸ «ἴδε ὁ ἀνθρωπος», ἔβλεπε μόνο τὴν ἐξωτερική, τὴν πονεμένη καὶ πάσχουσα μορφὴ τοῦ ᾿Ιησοῦ. Πίσω ὅμως ἀπὸ τὴ ματωμένη μορφὴ κρυβόταν ἡ ἀλλη, ἡ ἁγία καὶ ὑπέρλαμπρη μορφὴ τῆς ἀναμαρτήτου ψυχῆς του. Αὐτὴ τὴν ἀστραπηβόλο μορφὴ τοῦ Χριστοῦ δὲν ἦταν σὲ θέση νὰ γνωρίζει ὁ Ρωμαῖος ἡγεμών. ᾿Εμεῖς ὅμως γνωρίζομε ὁτι ὁ Χριστὸς ὑπῆρξε ὁ τέλειος καὶ ἀναμάρτητος ἄνθρωπος.
Καθ᾿ ὅλη τὴν διάρκεια τῆς ζωῆς του ἔζησε μεταξὺ τῶν ἁμαρτωλῶν ἀνθρώπων ὡς ἀναμάρτητος. ᾿Αλλα ἐὰν ὁ Χριστὸς ἦταν τέλειος καὶ ἀναμάρτητος κατὰ τὴ διάρκεια τῆς ζωῆς του, ἡ ἀναμαρτησία του καὶ τὸ ἀνυπέρβλητο θεῖο μεγαλεῖο του ἔλαμψαν κατὰ τὴν διάρκεια τῶν παθῶν του. (ἀναφορές)
γ. ῾Ο ἄνθρωπος τῆς δόξης: «Ἴδε ὁ ἄνθρωπος» εἶπεν ὁ Πιλάτος. ᾿Αλλὰ ἐμεῖς τί εἴδαμε; Εἴδαμε τὸν «βραχύ τι παρ᾿ ἀγγέλους ἠλαττωμένον ᾿Ιησοῦν, διὰ τὸ πάθημα τοῦ θανάτου δόξῃ καὶ τιμῇ ἐστεφανωμένον» (Εβρ. β΄ 9). Εἴδαμε τὸν Χριστὸ νὰ ἀνασταίνεται ὡς νικητὴς τοῦ θανάτου. Τὸν εἴδαμε νὰ ἀναλαμβάνεται στοὺς οὐρανούς, νὰ κάθεται ἐκ δεξιῶν τοῦ θεοῦ Πατρὸς καὶ νὰ λαμβάνει τὴν δόξαν καὶ τὸ θεϊκὸ μεγαλεῖο ποὺ εἶχε ὡς Υἱὸς καὶ αἰώνιος Λόγος τοῦ Θεοῦ.
᾿Επίλογος. Στεκόμαστε ἐνώπιον τοῦ ᾿Εσταυρωμένου. Τὸν βλέπομε καὶ ἐμεῖς ὅπως ὁ Πιλάτος, καθῃμαγμένον, πάσχοντα, γυμνὸν καὶ νεκρόν. ῾Ωστόσο, ἂς μὴν ἀρκεσθοῦμε νὰ ποῦμε μὲ τὸν Πιλάτο «ἴδε ὁ ἄνθρωπος»! ᾿Αλλὰ μὲ τὰ μάτια τῆς πίστεως νὰ δοῦμε τὸν σωτήρα καὶ λυτρωτή μας, τὸν βασιλέα Χριστό, ποὺ θυσιάσθηκε γιὰ τὴ σωτηρία μας.
(1965)
ΤΟ ΟΧΗΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΦΤΕΡΑ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ
«Οὗτος ἐστὶν ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης»
Προοίμιον. ᾿Ενώπιόν μας προβάλλεται σήμερα ὁ ᾿Εσταυρωμένος ᾿Ιησοῦς. Τὰ γήϊνα καὶ πήλινα μάτια μας, ὅμοια μὲ τὰ μάτια τῶν σταυρωτῶν τοῦ Χριστοῦ, δὲν βλέπουν παρὰ ἕναν ἄνθρωπο γυμνὸν καὶ νεκρόν. ῞Ομως τὰ μάτια τῆς πίστεως, ἡ πίστη τῆς ᾿Εκκλησίας, μᾶς λένε ὅτι ὁ σταυρὸς δὲν ἦταν ἥττα, ἀλλὰ δόξα τοῦ Χριστοῦ καὶ τῶν χριστιανῶν. ῾Ο Χριστὸς δὲν ἦταν ἕνας κοινὸς κατάδικος, ἀλλὰ ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης.
α. ῾Η δόξα τοῦ Χριστοῦ. ῾Η ᾿Εκκλησία, μὲ ἐπικεφαλῆς τὸν εὐαγγελιστὴ ᾿Ιωάννη καὶ τοὺς ἁγίους πατέρες, μᾶς δίνει μία διαφορετικὴ εἰκόνα τοῦ ᾿Εσταυρωμένου ἀπὸ αὐτὴν ποὺ ἔχομε συνηθίσει. ῾Ο ᾿Εσταυρωμένος δὲν εἶναι ἁπλῶς ὁ πάσχων ᾿Ιησοῦς, ἀλλὰ ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης. ῾Ο σταυρὸς δὲν εἶναι ἡ καταστροφὴ τοῦ ᾿Ιησοῦ, ἀλλὰ ὁ θρίαμβος καὶ ἡ δόξα του.
Καὶ πῶς νὰ μὴν εἶναι ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης; Πάνω στὸν σταυρὸ ὁ Χριστὸς νίκησε κατὰ κράτος τὸ διάβολο. Ἔσχισε τὸ χειρόγραφο τῶν ἁμαρτιῶν μας καὶ μὲ τὸ αἷμα του ὑπέγραψε τὴ νέα, τὴν «καινή» Διαθήκη μεταξὺ Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου. Μὲ τὰ τρυπημένα καὶ ἁπλωμένα χέρια του ἕνωσε τὸν ἄνθρωπο μὲ τὸν Θεό. ῾Η θεωμένη ψυχή του κατέβηκε στὸν ἅδη καὶ συνέτριψε τὸ βασίλειο τῶν δαιμόνων.
β. ῾Η δόξα τῶν ἀνθρώπων. ᾿Απὸ τὸν καιρὸ τῆς πτώσης, τὸ ἀνθρώπινο γένος εἶχε ξεπέσει σὲ ἀδοξία. Οἱ μεταπτωτικοὶ ἄνθρωποι ἦταν ἐξόριστοι καὶ κατάδικοι στὸν κόσμο τοῦτο, κάτω ἀπὸ τὸ τυραννικὸ καθεστὼς καὶ τὴν ἐξουσία τοῦ διαβόλου. ῾Ο σταυρὸς ὑπῆρξε τὸ μέσο ἀπελευθέρωσης ἀπὸ τὴν καταδίκη. Καὶ ὅπως ὁ πύραυλος ἀνυψώνει τὸν ἀνθρωπο στὸ διάστημα, ἔτσι καὶ ὁ Σταυρός· ἔγινε τὸ θεϊκὸ ὄχημα ποὺ παίρνει τὸν ἀνθρωπο ἀπὸ τὴ γῆ καὶ τὸν ἀνεβάζει στὸν οὐρανό. ῾Ο σταυρὸς εἶναι ἡ σκάλα, ἡ γέφυρα, ἡ πύλη τοῦ παραδείσου. Χωρὶς τὸ σταυρὸ ὁ παράδεισος ἦταν κλειστός. Μὲ τὸ Σταυρὸ ὁ παράδεισος ἀνοίγει ξανὰ γιὰ τὸν ἄνθρωπο· «Ξύλον εἰσάγει ἡμᾶς εἰς τὸν παράδεισον».
᾿Επίλογος. ῾Ο ἄνθρωπος δὲν ἔχει φτερά, γιὰ νὰ πετάξει καὶ νὰ ἀνεβεῖ στὸν οὐρανό. ῾Ο Χριστὸς μᾶς παίρνει μὲ τὰ φτερὰ τοῦ σταυροῦ του καὶ μᾶς ἀνεβάζει στὸν Παράδεισο. «Τὸν λῃστὴν αὐθημερὸν * τοῦ παραδείσου ἠξίωσας, Κύριε, * κἀμὲ τῷ ξύλου τοῦ Σταυροῦ * φώτισον καὶ σῶσόν με»!
(1973)
Μητροπολίτης ᾿Αχελῴου Εὐθύμιος (†2019)
Πρβλ. Εὐθυμίου Κ. Στύλιου, μητροπολίτου ᾿Αχελῴου, «Λόγος ζωῆς» (ὀρθόδοξο κηρυγματικὸ θεματολόγιο), ᾿Αθήνα 2001.