Θρῆνος τῆς Πάργας
Θρῆνος τῆς Πάργας
28 ᾿Απριλίου 1817
Ἀνοίγοντας τὴ συλλογὴ τοῦ Νικολάου Πολίτη «᾿Εκλογαὶ ἀπὸ τὰ τραγούδια τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ» νιώθουμε συγκίνησι. Ἐκκλησία - πατρίδα - οἰκογένεια, τρεῖς κρουνοὶ ἑνωμένοι ἀναπηδοῦν ἀκράτητοι. Παραδείσια εὐλογία, δροσιὰ οὐράνια, στὴν ἀνυπόφορη ἀτμόσφαιρα τοῦ καιροῦ μας. Ὅμως ἂς δοῦμε ἀπὸ κοντὰ μερικὲς ἀπόψεις τους.
Μπροστά μας τὸ δραματικὸ ποίημα τῆς Πάργας. Ὁ δύστυχος τόπος ἀπὸ τὸν 15ο αἰῶνα εἶναι σκλάβος στοὺς ῾Ενετούς... ὕστερα στοὺς Γάλλους... ὕστερα στῶν Ἄγγλων τὴν κυριότητα. Καὶ οἱ τελευταῖοι, ἄνανδρα καὶ ἀσυγχώρητα, πουλᾶνε τὴν Πάργα στὴν Τουρκία!
Ὅμως στὶς 28 Ἀπριλίου 1817 οἱ Παργινοὶ ξεσηκώνονται. Δὲν ἀνέχονται τὴν ἀτίμωσι. Θὰ τὴν ἐγκαταλείψουν τὴ χώρα τους. Ὡστόσο ἡ ἐγκατάλειψι τῆς λατρευτῆς πατρίδος τοὺς ἀνοίγει βαθιὰ πληγή. Παρακολουθοῦμε τοὺς στίχους.
Ἀκοῦς τὸν θρῆνο τὸν πολύ, ὅπου βογγοῦν τὰ δάση,
καὶ τὸ δαρμὸ ποὺ γίνεται, τὰ μαῦρα μοιρολόγια;
εἶναι π᾿ ἀποχωρίζονται τὴ δόλια τὴν πατρίδα,
φιλοῦν τὶς πέτρες καὶ τὴ γῆ κι ἀσπάζονται τὸ χῶμα.
....................................................................................
Πᾶρτε, μανάδες, τὰ παιδιά, παπᾶδες τοὺς ἁγίους.
Ἄστε, λεβέντες, τ᾿ ἅρματα καὶ ἀφῆστε τὸ τουφέκι,
σκάψτε πλατιά, σκάψτε βαθιὰ ὅλα σας τὰ κιβούρια,
καὶ τ᾿ ἀντρειωμένα κόκαλα ξεθάψτε τοῦ γονιοῦ σας.
Τούρκους δὲν ἐπροσκύνησαν, Τοῦρκοι μὴν τὰ πατήσουν.
Ὁ θρῆνος ξεσπᾷ μὲ ἐκδηλώσεις τρυφεράδας ἀνείπωτης στὴν πικρὴ ὥρα τοῦ ἀποχωρισμοῦ. Ἐκεῖνο τὸ «ἀκοῦς» μᾶς ζυγώνει στὸ δρᾶμα τους· ζοῦμε κι ἐμεῖς στὸ πικρὸ περιβάλλον τους. Πέτρες, χώματα, βράχια παίρνουνε ὑπόστασι. Βουνά, νερά, δάση... Ὅλα καὶ τὸ καθένα ξεχωριστὰ εἶναι ἡ πατρίδα! Συγκλονίζουν οἱ στίχοι.
Μανάδες, παπᾶδες, λεβέντες σὲ συναγερμό. Ἐκκλησία - πατρίδα - οἰκογένεια· τρία μαργαριτάρια ἑνωμένα, ἀξεχώριστα, ἀφήνουν τὴ θεία τους μαρμαρυγὴ στὴν πένθιμη ἀτμόσφαιρα. Ὡστόσο τὸ τραγικὸ στοιχεῖο φθάνει στὸ ἀποκορύφωμά του μὲ τὸ σκάψιμο στοὺς τάφους. Ἀστράφτει στὸ σημεῖο αὐτὸ ἡ λεπτότατη εὐγένεια τῆς ἑλληνικῆς ψυχῆς.
Τὰ κόκκαλα τὰ πατρογονικὰ εἶναι τὰ κόκκαλα τῶν ἡρῴων, αὐτὰ ποὺ στὸν ἀγῶνα τὸν ἱερὸ βάσταξαν ὀρθὰ τὰ κορμιά τους, ἀπροσκύνητα. Εἶναι διαποτισμένα μὲ τῆς ψυχῆς τὰ ἰδανικά. Σὲ αὐτὰ τὰ λείψανα διαλάμπει τῆς φυλῆς ἡ περηφάνια. Ὁλόφωτο τὸ μεγαλεῖο της.
Περιοδικὸ «Πρὸς τὴν Νίκην» (περὶ τὸ 1980;)